۰۵ادرار ممکن است کدر و بدبو باشد یا رگههای کمرنگ خون در آن دیده شود.
۰۶حتی بلافاصله بعد از دستشویی رفتن، حس میکنید مثانهتان کامل خالی نشده.
۰۷اگر عفونت به کلیه برسد، تب، لرز و درد پهلو هم به این نشانهها اضافه میشود.
۰۲ چرا عفونت ادراری ایجاد میشود؟
۰۱شایعترین علت، راهیافتن باکتریهای روده (معمولاً اشریشیا کلی) از پوست اطراف مقعد به مجرای ادرار و از آنجا به مثانه است.
۰۲مجرای ادراری زنان از مردان کوتاهتر است، به همین دلیل مسیر باکتری تا مثانه هم کوتاهتر میشود.
۰۳رابطهٔ جنسی میتواند باکتری را بهسمت مجرای ادرار برساند و خطر عفونت را بالا ببرد.
۰۴نگهداشتن طولانیمدت ادرار یا خالی نکردن کامل مثانه، فرصت بیشتری برای رشد باکتری فراهم میکند.
۰۵بعد از یائسگی، افت استروژن فلور طبیعی واژن را تغییر میدهد و بدن را در برابر عفونت آسیبپذیرتر میکند.
۰۶سنگ کلیه یا مثانه، بزرگی پروستات و هر انسداد دیگری در مسیر ادرار، خطر عفونت را افزایش میدهد.
۰۷دیابت کنترلنشده و استفادهٔ طولانی از سوند ادراری، هر دو مقاومت بدن را در برابر عفونت پایین میآورند.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
تب بالای ۳۸ درجه همراه با لرز، از نشانههای رسیدن عفونت به کلیه است.
درد پهلو یا کمر، معمولاً یکطرفه، هم میتواند نشانهٔ همین درگیری کلیه باشد.
اگر تهوع و استفراغ شدید است و حتی نمیتوانید دارو را نگه دارید، باید فوری بررسی شوید.
خون واضح یا لخته در ادرار را نباید نادیده گرفت.
اگر ادرارتان بهشدت کم شده یا اصلاً نمیتوانید ادرار کنید، بهخصوص اگر پایین شکمتان بهشدت متورم و دردناک شده باشد، این یک اورژانس است.
بارداری همراه با هر یک از نشانههای عفونت ادراری، بهخصوص تب یا درد پهلو، باید همان روز بررسی شود.
در سالمندان گاهی بهجای تب، فقط بیحالی، گیجی یا افت ناگهانی فشار خون دیده میشود؛ این هم بهاندازهٔ تب جدی است.
اگر حال عمومیتان بهسرعت بد میشود یا توان ایستادن ندارید، با اورژانس تماس بگیرید.
۰۳ عفونت ادراری چطور درمان میشود؟
۰۱پزشک بسته به محل عفونت و شرایط شما، یک دورهٔ کوتاه آنتیبیوتیک خوراکی تجویز میکند.
۰۲مسکنهای سادهٔ بدوننسخه میتوانند سوزش و درد مثانه را در روزهای اول کم کنند.
۰۳نوشیدن آب فراوان به شستهشدن باکتری از مجرا و مثانه کمک میکند.
۰۴حتی اگر علائم زود بهتر شدند، دورهٔ آنتیبیوتیک را خودسرانه قطع نکنید.
۰۵اگر عفونت به کلیه رسیده باشد یا در بارداری بهشکل شدید و سیستمیک بروز کند، ممکن است پزشک آنتیبیوتیک تزریقی یا بستری را لازم بداند.
۰۶در عفونتهای مکرر، پزشک باید علت زمینهای مثل سنگ، تخلیهٔ ناقص مثانه یا تغییرات دوران یائسگی را بررسی کند.
۰۷مصرف خودسرانهٔ آنتیبیوتیک باقیمانده از قبل ایمن نیست و میتواند تشخیص را دشوارتر کند.
۰۴ چطور از عفونت ادراری پیشگیری کنیم؟
۰۱در طول روز آب کافی بنوشید، نه فقط زمانی که احساس تشنگی میکنید.
۰۲مثانه را کامل خالی کنید و ادرار را نگه ندارید.
۰۳کمی بعد از رابطهٔ جنسی ادرار کنید.
۰۴بعد از دستشویی رفتن، ناحیهٔ تناسلی را از جلو به عقب تمیز کنید.
۰۵از اسپری بهداشتی و شستوشوی واژینال غیرضروری پرهیز کنید.
۰۶لباس زیر نخی بپوشید و اجازه ندهید آن ناحیه برای مدت طولانی مرطوب بماند.
۰۷در سن یائسگی، دربارهٔ کرم واژینال استروژن با پزشک مشورت کنید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
عفونت ادراری چند روزه خوب میشود؟
با آنتیبیوتیک مناسب، معمولاً طی دو تا سه روز سوزش و تکرر ادرار کم میشود؛ اما برای از بین رفتن کامل عفونت، باید تمام دورهٔ دارو را مصرف کنید.
آیا عفونت ادراری بدون آنتیبیوتیک خوب میشود؟
بعضی عفونتهای خفیف مثانه در زنان جوان و سالم گاهی خودبهخود بهتر میشوند؛ اما چون احتمال رسیدن عفونت به کلیه هم هست، بهتر است هر عفونت ادراری را با پزشک در میان بگذارید.
چرا عفونت ادراری در خانمها بیشتر است؟
مجرای ادراری زنان کوتاهتر و به مقعد نزدیکتر است؛ به همین دلیل باکتری راحتتر خودش را به مثانه میرساند.
آیا عفونت ادراری در بارداری خطرناک است؟
بله، چون در بارداری احتمال رسیدن عفونت به کلیه بیشتر میشود. عفونت ادراری درماننشده در این دوران میتواند خطر زایمان زودرس را بالا ببرد، پس هر نشانهای را سریع با پزشک در میان بگذارید.
عفونت ادراری مکرر یعنی چه و باید چهکار کرد؟
عفونت ادراری مکرر یعنی دستکم دو بار در شش ماه یا سه بار در یک سال دچار آن شوید؛ در این حالت پزشک معمولاً بررسی بیشتری مثل سونوگرافی یا کشت ادرار را برای پیدا کردن علت زمینهای پیشنهاد میدهد.
فرق عفونت مثانه با عفونت کلیه چیست؟
عفونت مثانه معمولاً فقط سوزش و تکرر ادرار دارد؛ اما وقتی عفونت به کلیه میرسد، تب، لرز و درد پهلو هم اضافه میشود و وضعیت جدیتر میشود.
خلاصهٔ بالینی
عفونت دستگاه ادراری طیفی از سیستیت ساده تا پیلونفریت حاد را دربرمیگیرد. در اغلب موارد باکتری رودهای، بهویژه اشریشیا کلی، از مجرا بالا میرود و مثانه را درگیر میکند. در اکثر بیماران، علائم بالینی و آنالیز ادرار برای تشخیص کافی است و نیازی به کشت نیست؛ کشت ادرار را فقط برای بارداری، عفونت عودکننده یا پیچیده و شکست درمان اولیه درخواست دهید. برای انتخاب آنتیبیوتیک تجربی، سه چیز را در نظر بگیرید: عفونت فقط مثانه را گرفته یا کلیه را هم درگیر کرده، ساده است یا پیچیده و الگوی مقاومت آنتیبیوتیکی منطقه.
۰۱ تشخیص و ارزیابی عفونت ادراری
۰۱شرححال هدفمند بگیرید: شروع و شدت دیزوری، تکرر و فوریت ادرار، درد سوپراپوبیک یا فلانک، تب و لرز و سابقهٔ عود اخیر یا مصرف آنتیبیوتیک.
۰۲در معاینه، به علائم حیاتی، حساسیت سوپراپوبیک و حساسیت زاویهٔ دندهای-مهرهای توجه کنید؛ این دو سیستیت را از پیلونفریت افتراق میدهند.
۰۳آنالیز ادرار را با نوار یا میکروسکوپی انجام دهید؛ در بیمار علامتدار، نبودِ پیوری تشخیص عفونت باکتریایی را زیر سؤال میبرد.
۰۴کشت ادرار و آنتیبیوگرام را در پیلونفریت، بارداری، مردان، عفونت عودکننده یا پیچیده و شکست درمان اولیه درخواست دهید؛ در سیستیت سادهٔ زنان غیرباردار معمولاً نیازی نیست.
۰۵باکتریوری بدونعلامت را غربالگری و درمان نکنید، مگر در بارداری یا پیش از اقدامات تهاجمی اورولوژیک که به مخاط آسیب میزنند.
۰۶اگر طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت پاسخ به درمان نبود یا به انسداد، سنگ یا آبسه شک دارید، تصویربرداری کنید؛ اول سراغ سونوگرافی بروید و در موارد پیچیدهتر سیتیاسکن هم به کار میآید.
۰۷در مردان و در عفونت عودکنندهٔ زنان، دنبال عامل زمینهای اورولوژیک مانند بزرگی پروستات، رتانسیون یا تخلیهٔ ناقص مثانه و آتروفی پس از یائسگی بگردید.
۰۸در تشخیص افتراقی اینها را هم در نظر بگیرید. اگر ترشح و تحریک همراه است، به واژینیت یا اورتریت فکر کنید. اگر علائم مزمن است ولی کشت منفی میماند، سراغ سیستیت بینابینی (سندرم درد مثانه) بروید. اگر هماچوری یا علائم غیرمعمول دارد، سنگ یا بدخیمی دستگاه ادراری را رد کنید. در مردان، پروستاتیت یا اپیدیدیمیت را هم بررسی کنید.
۰۲ درمان و مدیریت عفونت ادراری طبق گایدلاین
۰۱اول مشخص کنید بیمار سیستیت سادهٔ موضعی دارد یا عفونت پیچیدهٔ سیستمیک؛ این تفکیک مسیر درمان را تعیین میکند. انسداد همراه با عفونت همیشه یک اورژانس اورولوژیک است.
۰۲در سیستیت سادهٔ زنان غیرباردار، یک دورهٔ کوتاه آنتیبیوتیک خوراکی خطاول کافی است؛ دارو را متناسب با الگوی مقاومت محلی انتخاب کنید و نیازی به کشت روتین نیست.
۰۳در پیلونفریت سرپایی بدون علائم سیستمیک شدید، اول کشت ادرار بفرستید و بعد آنتیبیوتیک خوراکی با طیف مناسب را شروع کنید؛ بیمار را از نزدیک فالوآپ کنید.
۰۴اگر پیلونفریت با ناپایداری همودینامیک، استفراغ مداوم یا عدم تحمل خوراکی همراه باشد، بیمار را بستری کنید و آنتیبیوتیک تزریقی را شروع کنید؛ بعد از رسیدن نتیجهٔ کشت، طیف دارو را محدودتر کنید.
۰۵در انسداد عفونی (مثل سنگ همراه با تب یا هیدرونفروز)، کالیسیل سیستم را فوراً با استنت حالبی (دبلجی) یا نفروستومی تخلیه کنید؛ اقدام قطعی رفع انسداد را به بعد از کنترل عفونت موکول کنید.
۰۶باکتریوری بدونعلامت را در جمعیت عمومی درمان نکنید؛ استثناها بارداری و اقدامات تهاجمی اورولوژیک هستند.
۰۷در عفونت عودکننده، اول عوامل رفتاری را اصلاح و علت زمینهای را بررسی کنید؛ در زنان یائسه، پیش از هر پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی، استروژن واژینال موضعی را امتحان کنید.
۰۸درمان را طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت بر اساس پاسخ بالینی و نتیجهٔ کشت بازبینی کنید؛ اگر بهبودی نبود، تصویربرداری کنید یا در تشخیص تجدیدنظر کنید.
پرچمهای قرمز بالینی
علائم سپسیس: تاکیکاردی، تاکیپنه، افت فشار خون یا تغییر سطح هوشیاری.
پیلونفریت همراه با انسداد یا هیدرونفروز؛ کالیسیل سیستم را فوراً تخلیه کنید.
عدم پاسخ به آنتیبیوتیک تجربی طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت؛ برای رد آبسه یا انسداد تصویربرداری کنید.
