مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۳ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
اسلینگ نواری نازک و مصنوعی است که از راه یک برش چندمیلیمتری زیر میانهٔ مجرای ادرار جا میگیرد و مثل هاماکی کوچک، از زیر آن را نگه میدارد تا نشت متوقف شود.
این جراحی وقتی مطرح میشود که تمرین کف لگن، کاهش وزن یا پساری واژینال کافی نبوده و نشت واقعاً زندگی روزمره را مختل کرده باشد.
عمل معمولاً بین پانزده تا سی دقیقه طول میکشد، با بیحسی نخاعی یا بیهوشی سبک انجام میشود و بیشتر بیماران همان روز یا صبح روز بعد مرخص میشوند.
نتیجهٔ آن در بیشتر زنان پایدار میماند؛ خیلیها بعد از عمل دیگر به پد بهداشتی برای نشت نیاز پیدا نمیکنند.
بازگشت به فعالیت سبک معمولاً چند روز بعد از عمل ممکن است، اما ورزش سنگین و رابطهٔ جنسی باید چهار تا شش هفته عقب بیفتد.
۰۱ چه کسانی کاندیدای جراحی اسلینگ هستند؟
۰۱زنانی که با سرفه، عطسه، خنده، دویدن یا بلند کردن وسیلهٔ سنگین چند قطره ادرار نشت میکنند و همین نشت زندگی روزمره یا اجتماعیشان را مختل کرده است.
۰۲کسانی که دستکم سه تا شش ماه تمرین درست و منظم کف لگن را امتحان کردهاند اما نشت هنوز آزاردهنده مانده است.
۰۳زنانی که پساری واژینال را امتحان کردهاند اما یا با آن راحت نبودهاند یا یک راهحل دائمیتر میخواهند.
۰۴کسانی که هر روز به چند پد بهداشتی نیاز دارند و همین موضوع ورزش، مسافرت یا روابط اجتماعیشان را محدود کرده است.
۰۵زنانی که معاینهٔ پزشک نشان داده نشتشان از نوع استرسی خالص است، یعنی درست همزمان با فشار رخ میدهد، نه با یک میل ناگهانی به دستشویی.
۰۶کسانی که بارداری دیگری در برنامه ندارند؛ چون بارداری و زایمان بعدی میتواند اثر عمل را کم کند.
۰۲ قبل از عمل اسلینگ چه باید بدانید؟
۰۱پزشک با گرفتن شرححال، معاینهٔ لگنی و گاهی آزمایش سرفه با مثانهٔ پر، نوع دقیق بیاختیاری شما را تأیید میکند تا مطمئن شود اسلینگ واقعاً جواب میدهد.
۰۲نوار از یکی از دو مسیر ممکن رد میشود: از پشت استخوان جلوی لگن یا از کشالهران؛ پزشک بر اساس معاینه و شرایط شما مسیر مناسب را انتخاب میکند.
۰۳اگر عفونت ادراری فعال دارید، پیش از عمل باید کامل درمان شود.
۰۴داروهای رقیقکنندهٔ خون معمولاً چند روز پیش از عمل با نظر پزشک قطع میشوند.
۰۵پزشک دربارهٔ عوارض احتمالی، مثل مشکل موقت در دفع کامل ادرار یا درد کشاله، پیش از عمل توضیح میدهد تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.
۰۶اگر افتادگی رحم یا مثانه هم دارید، پزشک ممکن است ترمیم آن را همزمان با اسلینگ انجام دهد.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
ناتوانی کامل در دفع ادرار بعد از عمل، حتی با فشار دادن شکم
تب بالا یا لرز در روزهای اول بعد از عمل
خونریزی زیاد از واژن یا محل برش که با فشار دادن قطع نمیشود
درد شدید و رو به افزایش شکم یا لگن، بهخصوص همراه با تهوع
خون زیاد یا لخته در ادرار
با هر کدام از این نشانهها همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
۰۳ جراحی اسلینگ چطور انجام میشود؟
۰۱عمل با بیحسی نخاعی یا بیهوشی سبک انجام میشود؛ نیازی به برش بزرگ شکمی نیست.
۰۲جراح از راه واژن یک برش چندمیلیمتری ایجاد میکند و نوار نازک مصنوعی را زیر میانهٔ مجرای ادرار عبور میدهد.
۰۳در یک روش، دو سر نوار از پشت استخوان جلوی لگن بهسمت شکم بیرون میآید؛ در روش دیگر، از دو طرف کشالهران بیرون میآید. هر دو روش تقریباً به یک اندازه مؤثرند.
۰۴نوار زیر مجرا شل و بدون کشش قرار میگیرد تا فقط هنگام سرفه یا فشار شکمی، نه در حالت استراحت، از مجرا حمایت کند.
۰۵کل عمل معمولاً بین پانزده تا سی دقیقه طول میکشد.
۰۶پزشک قبل از پایان عمل با یک دوربین کوچک داخل مثانه را نگاه میکند تا مطمئن شود نوار بهاشتباه وارد مثانه نشده است.
۰۷بیشتر بیماران وقتی توانستند ادرار خود را کامل تخلیه کنند مرخص میشوند؛ این معمولاً همان روز عمل یا صبح روز بعد است.
۰۴ بعد از عمل اسلینگ چه انتظاری باید داشت؟
۰۱تا چهار تا شش هفته از بلند کردن وزنهٔ سنگین، دوچرخهسواری و رابطهٔ جنسی خودداری کنید تا نوار کاملاً در جای خود تثبیت شود.
۰۲درد خفیف کشاله یا احساس فشار در واژن در روزهای اول طبیعی است و با مسکن ساده کنترل میشود.
۰۳در بیشتر زنان، همان هفتهٔ اول بعد از عمل نشت ادرار هنگام سرفه یا خنده بهشکل محسوسی کم یا کاملاً قطع میشود.
۰۴پیگیری با پزشک، معمولاً چهار تا شش هفته بعد، برای اطمینان از خوب دفع کردن ادرار و بهبود کامل زخم انجام میشود.
۰۵اثر این عمل در بیشتر زنان سالها پایدار میماند؛ با این حال اضافهوزن زیاد یا بارداری بعدی میتواند از اثر آن بکاهد.
۰۶اگر بعد از عمل همچنان نشت دارید یا برعکس در دفع ادرار مشکل دارید، همین را در همان جلسهٔ پیگیری با پزشکتان مطرح کنید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
جراحی اسلینگ چقدر طول میکشد و چقدر باید بستری بمانم؟
خود عمل معمولاً بین پانزده تا سی دقیقه طول میکشد. بیشتر بیماران همان روز یا صبح روز بعد، بعد از اطمینان از دفع کامل ادرار، مرخص میشوند.
بعد از عمل اسلینگ چند روز طول میکشد تا سرکار برگردم؟
برای کارهای دفتری و سبک، یک تا دو هفته کافی است؛ برای کارهایی که بلند کردن وزنه یا فعالیت بدنی سنگین دارند، بهتر است چهار تا شش هفته صبر کنید.
آیا جراحی اسلینگ نتیجهٔ همیشگی دارد؟
در بیشتر زنان اثر آن سالها پایدار میماند و خیلیها دیگر هیچوقت به پد بهداشتی نیاز پیدا نمیکنند. با این حال، اضافهوزن زیاد یا بارداری بعدی میتواند کمی از اثر آن بکاهد.
اسلینگ از چه مسیری زیر مجرای ادرار قرار میگیرد؟
نوار از یکی از دو مسیر ممکن رد میشود: از پشت استخوان جلوی لگن یا از کشالهران. هر دو روش یک نوع نوار مشابه زیر مجرا میگذارند و نتیجهٔ نهاییشان تقریباً یکسان است؛ پزشک بر اساس معاینهٔ شما مسیر مناسبتر را انتخاب میکند.
آیا بعد از عمل اسلینگ میشود باردار شد؟
اگر بارداری دیگری در برنامه دارید، بهتر است دربارهٔ زمانبندی عمل با پزشک صحبت کنید؛ چون بارداری و زایمان بعدی میتواند اثر اسلینگ را کم کند.
آیا اسلینگ روی رابطهٔ جنسی تأثیر میگذارد؟
بیشتر زنان بعد از دورهٔ نقاهت هیچ تغییری در رابطهٔ جنسی حس نمیکنند. در موارد نادر ممکن است درد خفیف موقت یا احساس فشار پیش بیاید که با پیگیری پزشک برطرف میشود.
خلاصهٔ بالینی
اسلینگ زیرمجرایی مصنوعی (midurethral sling)، جاگذاری جراحی یک نوار پلیپروپیلن مونوفیلامان زیر یورترای میانی از راه رتروپوبیک (TVT) یا ترانسابتوراتور (TOT) است و طبق گایدلاین EAU و AUA/SUFU استاندارد طلایی درمان جراحی بیاختیاری استرسی ادراری (SUI) زنان محسوب میشود. اندیکاسیون آن شکست یا پاسخ ناکافی به تمرین نظارتشدهٔ کف لگن (PFMT) در بیمار با SUI اثباتشده بر پایهٔ هایپرموبیلیتی یورترا یا نارسایی ذاتی اسفنکتر خفیف تا متوسط (ISD) است. عمل کوتاه و کمتهاجمی است و پروگنوز آن هم در فالوآپ کوتاهمدت و هم بلندمدت مطلوب گزارش شده، هرچند ریسک اروژن مش و رتانسیون ادراری را باید پیش از عمل با بیمار مرور کرد.
۰۱ ارزیابی و انتخاب بیمار پیش از جراحی اسلینگ
۰۱در شرححال هدفمند، محرک دقیق نشت (سرفه، عطسه، دویدن یا بلند کردن وزنه در برابر فوریت ناگهانی)، تعداد پد روزانه، سابقهٔ زایمان، وضعیت یائسگی و پاسخ به PFMT قبلی را ثبت کنید.
۰۲معاینهٔ لگنی را با تست سرفه (Cough Stress Test) در پوزیشن لیتوتومی انجام دهید و در صورت منفیبودن، همان تست را ایستاده و با مثانهٔ پر تکرار کنید.
۰۳Q-tip test یا معاینهٔ POP-Q را برای ثبت هایپرموبیلیتی یورترا و درجهٔ هر پرولاپس همراه انجام دهید؛ پرولاپس قابلتوجه ممکن است نیاز به ترمیم همزمان داشته باشد.
۰۴پیش از هر تصمیم جراحی، آنالیز و کشت ادرار را برای رد عفونت فعال درخواست دهید و باقیماندهٔ ادراری (PVR) را با سونوگرافی اندازه بگیرید.
۰۵یورودینامیک را روتین درخواست ندهید؛ اندیکاسیون آن بیاختیاری مختلط، ناهماهنگی شرححال با معاینه، شک به ISD با لیک پوینت پرشر پایین، یا جراحی قبلیِ ناموفقِ ضدبیاختیاری است.
۰۶پد تست کمّی (یکساعته یا ۲۴ ساعته) در موارد مبهم، شدت نشت را پیش از تصمیم جراحی مشخص میکند.
۰۷در مشاورهٔ پیش از عمل، نرخ موفقیت، عوارض احتمالی (رتانسیون، درد کشاله، اروژن مش) و ماهیت نسبتاً دائمی مواد ایمپلنت را شفاف توضیح دهید و رضایت آگاهانه را مستند کنید.
۰۸در بیمار با تمایل به بارداری بعدی، بهتعویقانداختن اسلینگ تا اتمام باروری را مطرح کنید؛ چون بارداری و زایمان طبیعی بعدی میتواند نتیجهٔ عمل را مخدوش کند.
۰۲ روند جراحی اسلینگ و مدیریت بیمار طبق گایدلاین
۰۱بیمار در پوزیشن لیتوتومی دورسال قرار میگیرد؛ عمل با بیحسی نخاعی، بلوک موضعی همراه سداسیون، یا بیهوشی عمومی سبک انجام میشود.
۰۲برش واژینالِ کوچکی به طول یک تا دو سانتیمتر زیر یورترای میانی ایجاد میشود.
۰۳در روش رتروپوبیک (TVT)، تروکار از پشت سمفیز پیوبیک و فضای رتروپوبیک عبور داده میشود و از دو برش کوچک سوپراپوبیک خارج میشود؛ ریسک پرفوریشن مثانه در این روش بالاتر است.
۰۴در روش ترانسابتوراتور (TOT/TVT-O)، تروکار از فورامن ابتوراتور عبور و از چین کشالهران خارج میشود؛ ریسک پرفوریشن مثانه کمتر است، اما درد یا بیحسی کشاله شایعتر است.
۰۵سیستوسکوپی حین عمل، بهخصوص در TVT، برای رد پرفوریشن مثانه الزامی است؛ در TOT فقط در صورت شک بالینی انجام دهید.
۰۶نوار را بدون کشش (tension-free) و با فاصلهٔ آزاد زیر یورترا (معمولاً با عبور یک ابزار باریک بین نوار و یورترا) تنظیم کنید تا از رتانسیون بیشازحد پیشگیری شود.
۰۷برش واژینال را ببندید؛ تا اطمینان از تخلیهٔ کامل مثانه، کاتتر فولی موقت بگذارید یا کاتتریزاسیون تمیز متناوب (CIC) را به بیمار آموزش دهید.
۰۸PVR را پیش از ترخیص اندازه بگیرید؛ در رتانسیون خفیف، آموزش CIC موقت و فالوآپ نزدیک کافی است.
۰۹در فالوآپ چهار تا شش هفته بعد، کنترل نشت، درد لگنی یا کشاله و معاینهٔ واژینال برای اروژن زودرس مش را ارزیابی کنید.
۱۰در شکست اسلینگ یا ISD مقاوم، تزریق مادهٔ حجیمکننده (بولکینگ ایجنت) دور یورترا، اسلینگ فاشیایی خودی، یا کولپوساسپانسیون بورچ گزینهٔ خط دوماند.
پرچمهای قرمز بالینی
رتانسیون کامل ادراری پس از عمل که با کاتتریزاسیون تمیز متناوب هم برطرف نمیشود؛ نیازمند ارزیابی برای شلکردن یا ریلیز اسلینگ است.
هماچوری قابلتوجه یا شک بالینی به پرفوریشن مثانه که حین سیستوسکوپی رد نشده باشد.
تب بالا، درد رو به افزایش لگن یا شکم، یا علائم سپسیس در دورهٔ پس از عمل؛ مطرحکنندهٔ عفونت عمقی یا آبسهٔ لگنی است.
اروژن مش به داخل واژن یا یورترا، همراه با ترشح، خونریزی مکرر یا دیسپارونی مقاوم.
درد شدید و ناگهانی ران داخلی یا کشاله بلافاصله بعد از TOT؛ مطرحکنندهٔ آسیب عصبی-عروقی ابتوراتور است و نیازمند ارزیابی فوری.
۰۳ نکات کلیدی بالینی و شواهد اسلینگ زیرمجرایی
۰۱طبق گایدلاین EAU و AUA/SUFU، اسلینگ زیرمجرایی مصنوعی استاندارد طلایی درمان جراحی SUI زنان است، با بالاترین سطح شواهد (LE1) در میان روشهای جراحی موجود.
۰۲میزان موفقیت عینی در فالوآپ کوتاهمدت هشتاد تا نود درصد و در فالوآپ بلندمدت (بیش از ده سال) هم نسبتاً پایدار گزارش شده؛ در کارآزماییهای مقایسهای، همردهٔ کولپوساسپانسیون باز بورچ یا برتر از آن است.
۰۳بین رتروپوبیک (TVT) و ترانسابتوراتور (TOT) اثربخشی بلندمدت تقریباً یکسان است؛ تفاوت اصلی در نوع عارضه است: TVT رتانسیون و پرفوریشن مثانهٔ بیشتری دارد، TOT درد کشاله و آسیب عصبی-عروقی ابتوراتور بیشتری بههمراه دارد.
۰۴PFMT نظارتشده همچنان خط اول پیش از هر تصمیم جراحی است؛ اسلینگ برای بیماری با پاسخ ناکافی به آن یا تمایل آگاهانه به درمان قطعی اندیکاسیون دارد.
۰۵اروژن مش و درد مزمن لگنی، مهمترین عوارض بلندمدت گزارششده در ریجستریهای پس از بازار اسلینگاند؛ بروز آنها بهمراتب کمتر از اسلینگهای ترانسواژینال مخصوص پرولاپس است.
منابع
گایدلاین EAU ۲۰۲۴ دربارهٔ بیاختیاری ادراری
گایدلاین AUA/SUFU دربارهٔ درمان جراحی بیاختیاری استرسی زنان
گایدلاین NICE NG123 دربارهٔ بیاختیاری ادرار و پرولاپس ارگانهای لگنی در زنان
