مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۱ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
سرطان بیضه یکی از قابلدرمانترین سرطانها در مردانِ جوان است.
علامتِ اصلیِ آن تودهٔ بدوندردِ یک بیضه است که با خودآزماییِ ساده هم قابلِ لمس است.
گامِ اولِ درمان، جراحیِ برداشتنِ بیضهٔ درگیر است، نه نمونهبرداری.
بسته به نوعِ تومور و مرحلهٔ بیماری، گاهی بعد از جراحی به شیمیدرمانی هم نیاز میشود.
با تشخیصِ زودهنگام، بیش از ۹۵ درصدِ بیماران کاملاً بهبود مییابند.
۰۱ علائم سرطان بیضه چیست؟
۰۱معمولاً اولین نشانهٔ بیماری، تودهٔ بدوندرد یا سفتیِ تازه در یکی از بیضههاست.
۰۲اندازه یا حجمِ یک بیضه نسبت به بیضهٔ دیگر تغییر میکند.
۰۳در کیسهٔ بیضه احساسِ سنگینی یا کشیدگی به وجود میآید.
۰۴گاهی دردی خفیف و مبهم در بیضه، کشالهٔ ران یا پایینِ شکم حس میشود.
۰۵کیسهٔ بیضه ممکن است بهخاطرِ تجمعِ مایع، نسبتاً ناگهانی و فقط از یک طرف بزرگ شود.
۰۶در مواردِ نادر، بهخاطرِ هورمونی که خودِ تومور ترشح میکند، بافتِ سینه حساس یا بزرگ میشود.
۰۷در بیماریِ پیشرفتهتر، ممکن است کمردرد، سرفه یا تنگیِ نفس هم به علائم اضافه شود.
۰۲ چرا سرطان بیضه ایجاد میشود؟
۰۱علتِ دقیقِ سرطان بیضه هنوز مشخص نیست، اما چند عاملِ خطر آن را بیشتر میکند.
۰۲نزولنکردنِ بیضه در دورانِ کودکی، حتی بعد از عملِ اصلاحی، خطر را بالا میبرد.
۰۳سابقهٔ سرطان بیضه در بیضهٔ دیگر یا در پدر و برادر، احتمالِ ابتلا را افزایش میدهد.
۰۴ناباروری یا اختلال در رشدِ طبیعیِ بیضهها از عواملِ خطرِ شناختهشده است.
۰۵بیشترِ موارد در مردانِ ۱۵ تا ۳۵ ساله دیده میشود، هرچند در هر سنی ممکن است رخ دهد.
۰۶برخی اختلالاتِ مادرزادیِ دستگاهِ تناسلی یا سندرمهایِ ژنتیکیِ خاص، خطر را کمی بالا میبرد.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
هر تودهٔ جدید، سفتی یا بزرگشدنِ یک بیضه، حتی بدونِ درد، باید هر چه زودتر توسطِ پزشکِ متخصصِ اورولوژی معاینه شود.
دردِ ناگهانی و شدیدِ بیضه میتواند نشانهٔ پیچخوردگیِ بیضه باشد که یک اورژانسِ واقعی است؛ بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکزِ درمانی مراجعه کنید.
اگر کیسهٔ بیضه ظرفِ چند روز بهسرعت بزرگ شود، باید همان روز به پزشک مراجعه کنید.
اگر کمردردِ مداوم و بیدلیلی همراه با هر تغییری در بیضه داشتید، باید آن را جدی بگیرید و به پزشک مراجعه کنید.
اگر همراه با علائمِ بیضه، سرفهٔ خونی، تنگیِ نفس یا تودهٔ قابلِلمس در شکم هم داشتید، بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید.
۰۳ سرطان بیضه چطور درمان میشود؟
۰۱گامِ اولِ درمان همیشه جراحیِ برداشتنِ بیضهٔ درگیر از راهِ کشاله است؛ این کار هم تشخیص را قطعی میکند و هم بخشِ اصلیِ درمان محسوب میشود.
۰۲نمونهبرداری از راهِ کیسهٔ بیضه انجام نمیشود، چون خطرِ پخششدنِ سلولهایِ سرطانی را دارد.
۰۳بعد از جراحی، بر اساسِ نوعِ سلولهایِ سرطان و مرحلهٔ بیماری، پزشک یکی از این مسیرها را پیش میگیرد: پیگیریِ دورهای بدونِ درمانِ اضافه، یک دورهٔ کوتاهِ شیمیدرمانی، یا در مواردِ خاص، جراحیِ دومِ برداشتنِ غدد لنفاویِ پشتِ شکم.
۰۴اگر بیماری به غدد لنفاوی یا اندامهایِ دیگر گسترش کرده باشد، شیمیدرمانیِ ترکیبی درمانِ اصلی است و در اکثرِ موارد نتیجهٔ بسیار خوبی میدهد.
۰۵پیش از شروعِ شیمیدرمانی یا جراحیِ دوم، ذخیرهٔ اسپرم برایِ حفظِ باروریِ آینده توصیه میشود.
۰۶بعد از پایانِ درمان، معاینه، آزمایشِ خون و تصویربرداریِ دورهای برایِ چند سال ادامه پیدا میکند تا هر عودِ احتمالی زود شناسایی شود.
۰۷اگر بخواهید، میشود برایِ بیضهٔ برداشتهشده پروتز گذاشت؛ این کار فقط جنبهٔ ظاهری دارد و روی نتیجهٔ درمان اثری ندارد.
۰۴ آیا میشود از سرطان بیضه پیشگیری کرد؟
۰۱راهِ قطعی برایِ پیشگیری از سرطان بیضه شناختهشده نیست، اما تشخیصِ زودهنگام آن را تقریباً همیشه قابلِدرمان میکند.
۰۲اصلاحِ زودهنگامِ بیضهٔ نزولنکرده در کودکی، ترجیحاً پیش از ۱۸ ماهگی، خطرِ بعدی را کم میکند.
۰۳خودآزماییِ ماهانهٔ بیضه بعدِ دوشِ گرم، سادهترین راه برایِ پیدا کردنِ زودهنگامِ هر تغییر است.
۰۴هر تغییر در اندازه، شکل یا سفتیِ بیضه را جدی بگیرید و برایِ معاینه به پزشک مراجعه کنید.
۰۵اگر سابقهٔ خانوادگی یا بیضهٔ نزولنکرده دارید، معایناتِ دورهای را با پزشکِ خود هماهنگ کنید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
آیا سرطان بیضه کاملاً درمان میشود؟
بله، در اکثرِ قریببهاتفاقِ موارد. حتی وقتی بیماری به غدد لنفاوی یا ریه گسترش کرده باشد، ترکیبِ جراحی و شیمیدرمانی معمولاً نتیجهٔ بسیار خوبی میدهد.
بعد از برداشتنِ یک بیضه، باروری و رابطهٔ جنسی از بین میرود؟
نه لزوماً. بیضهٔ سالمِ باقیمانده معمولاً هورمون و اسپرمِ کافی میسازد. اگر شیمیدرمانی یا جراحیِ دوم لازم باشد، ذخیرهٔ اسپرم پیش از شروعِ درمان این نگرانی را کم میکند.
چون نمونهبرداری از این راه میتواند سلولهایِ سرطانی را در مسیرهایِ تازه پخش کند. بهجایِ آن، کلِ بیضهٔ مشکوک از راهِ کشاله بیرون آورده و زیرِ میکروسکوپ بررسی میشود.
بعد از درمان امکانِ برگشتِ بیماری هست؟
در سالهایِ اول احتمالِ عودِ محدودی وجود دارد، برایِ همین پیگیریِ منظم با آزمایشِ خون و تصویربرداری بخشی از برنامهٔ درمان است. اکثرِ عودها هم در همین پیگیریها زود پیدا و درمان میشوند.
لازم است بیضهٔ سالم هم برداشته شود؟
نه، مگر در مواردِ بسیار نادر که خطرِ بالایی در بیضهٔ دیگر دیده شود. در حالتِ معمول فقط بیضهٔ درگیر برداشته میشود و بیضهٔ سالم سرِ جایش میماند.
چه زمانی باید نگرانِ تودهٔ بیضه باشم؟
هر تودهٔ جدید یا سفتیِ بدونِدردی را که در بیضه حس میکنید جدی بگیرید و هر چه زودتر به پزشک نشان دهید؛ نبودِ درد بهمعنیِ بیخطر بودن نیست.
خلاصهٔ بالینی
سرطان بیضه شایعترین تومورِ جامد در مردانِ ۱۵ تا ۳۵ ساله است و بیش از ۹۵ درصدِ موارد از نوعِ تومورهایِ ژرمسل، یعنی سمینوم یا نانسمینوم، هستند. تظاهرِ کلاسیک تودهٔ بدوندردِ اینتراتستیکولار است که با سونوگرافیِ اسکروتوم و مارکرهایِ تومورال (AFP، بتا-hCG، LDH) بررسی و با ارکیکتومیِ رادیکالِ اینگوینال قطعی میشود. با وجودِ رفتارِ بیولوژیکِ گاه تهاجمی، سرطان بیضه بهخاطرِ حساسیتِ بالا به کموتراپیِ مبتنیبر سیسپلاتین پروگنوزِ بسیار خوبی دارد و حتی در استیجِ متاستاتیک هم نرخِ کیورِ بالایی بهدست میآید.
۰۱ تشخیص و مرحلهبندیِ سرطان بیضه
۰۱در معاینهٔ فیزیکی، هر دو بیضه لمس و تودهٔ اینتراتستیکولار بهدقت بررسی میشود؛ افتراق از هیدروسل، اپیدیدیمیت و اسپرماتوسل با ترانسایلومیناسیون و سونوگرافی انجام میشود.
۰۲سونوگرافیِ اسکروتوم با پروبِ فرکانسبالا، اولین و ضروریترینِ اقدامِ تصویربرداری در هر تودهٔ مشکوک است.
۰۳پیش از ارکیکتومی، مارکرهایِ تومورال شاملِ AFP، بتا-hCG و LDH اندازهگیری میشود؛ الگویِ افزایشِ هرکدام به افتراقِ سمینوم از نانسمینوم کمک میکند و AFP در سمینومِ خالص هرگز بالا نمیرود.
۰۴ژنیکوماستی در معاینه میتواند نشانهٔ ترشحِ بالایِ hCG باشد.
۰۵بیوپسیِ ترانساسکروتال یا آسپیراسیون با سوزن، بهخاطرِ خطرِ سیدینگِ تومور و تغییرِ مسیرِ زهکشیِ لنفاوی، ممنوع است.
۰۶ارکیکتومیِ رادیکالِ اینگوینال همزمان تشخیصی و درمانی است؛ کلمپِ زودهنگامِ کوردِ اسپرماتیک پیش از دستکاریِ تومور توصیه میشود.
۰۷برایِ استیجینگ، سیتیاسکنِ قفسهٔ سینه، شکم و لگن با کنتراست انجام میشود؛ در نانسمینوم ریسکِ درگیریِ رتروپریتوئن بیشتر است.
۰۸مارکرهایِ تومورال بعد از ارکیکتومی برایِ محاسبهٔ نیمهعمر و طبقهبندیِ ریسکِ IGCCCG تکرار میشود.
۰۹بیماری بر اساسِ سیستمِ TNM و طبقِ گایدلاینِ EAU/AUA مرحلهبندی میشود، همراه با تعیینِ استیجِ S بر اساسِ سطحِ مارکرها بعد از جراحی.
۰۲ درمان و مدیریتِ سرطان بیضه طبقِ گایدلاین
۰۱ارکیکتومیِ رادیکالِ اینگوینال، صرفنظر از استیج، گامِ اولِ درمان در تمامِ بیماران است.
۰۲در سمینومِ استیجِ I، سورویانس گزینهٔ ارجح در اکثرِ بیماران است؛ در مواردِ خاص، یک دوز کاربوپلاتینِ ادجوانت یا رادیوتراپیِ پاراآئورتیک جایگزینِ آن میشود.
۰۳در نانسمینومِ استیجِ I، انتخابِ درمان بر اساسِ حضورِ LVI انجام میشود؛ گزینهها شاملِ سورویانس، یک تا دو سیکل کموتراپیِ ادجوانتِ BEP، یا رزکسیونِ غدد لنفاویِ رتروپریتوئن (RPLND) با تکنیکِ نِرو-اسپرینگ است.
۰۴در استیجِ II و III، کموتراپیِ چندسیکلیِ BEP بر اساسِ طبقهبندیِ ریسکِ IGCCCG تجویز میشود: گروهِ گود-ریسک سه سیکل BEP یا چهار سیکل EP میگیرد و اینترمدیت-ریسک و پور-ریسک هر دو به چهار سیکل BEP نیاز دارند.
۰۵برایِ تودهٔ رزیدوالِ بعد از کموتراپی، در نانسمینوم RPLND برایِ تودهٔ بالایِ یک سانتیمتر انجام میشود؛ در سمینوم پیگیری با تصویربرداری کافی است و فقط برایِ تودهٔ بالایِ سه سانتیمتر PET-CT درخواست میشود.
۰۶در بیمارانِ پرخطر برایِ درگیریِ بیضهٔ مقابل (نزولنکردنِ بیضه، آتروفی یا حجمِ کمِ بیضهٔ مقابل)، بیوپسیِ بیضهٔ مقابل برایِ ردِ GCNIS قابلِطرح است، هرچند بهصورتِ روتین در همهٔ گایدلاینها توصیه نمیشود.
۰۷مشاورهٔ حفظِ باروری و ذخیرهٔ اسپرم پیش از هر مداخلهٔ گنادوتوکسیک الزامی است و باید در پروندهٔ بیمار ثبت شود.
۰۸فالوآپِ درازمدت بر اساسِ استیج و نوعِ درمان تنظیم میشود و شاملِ معاینهٔ بالینی، مارکرهایِ تومورال، سیتی و رادیوگرافیِ قفسهٔ سینه در بازههایِ تعریفشده تا ۵ تا ۱۰ سال است.
۰۹عوارضِ دیررسِ کموتراپی هم باید در درازمدت پایش شود: نفروتوکسیسیته، پنومونیتِ ناشی از بلئومایسین، اختلالِ شنوایی، هیپوگنادیسم، و افزایشِ ریسکِ قلبیعروقی و بدخیمیِ ثانویه.
پرچمهای قرمز بالینی
تودهٔ اینتراتستیکولارِ سفت و بدوندرد در هر سنی، نیازمندِ ارجاعِ فوری و بدونِ تأخیر برایِ سونوگرافی است.
کمردردِ مداوم، هموپتزی، دیسپنه یا تودهٔ شکمیِ قابلِلمسِ همزمان با یافتهٔ بیضه، نشانهٔ بیماریِ متاستاتیکِ حجیم است و نیازِ فوری به بررسی دارد.
افزایشِ مجددِ مارکرهایِ تومورال بعد از ارکیکتومی یا کموتراپی، نشانهٔ بیماریِ باقیمانده یا عود است.
بروزِ علائمِ نورولوژیکِ حاد در بیمارِ مبتلا به نانسمینومِ متاستاتیک، بهویژه در کوریوکارسینوما، باید به درگیریِ مغزی مشکوک شود و نیازمندِ MRI فوری است.
در دردِ ناگهانیِ بیضه، افتراق از تورسیون ضروری است؛ تورسیون یک اورژانسِ جراحی با پنجرهٔ زمانیِ محدود است.
۰۳ پروگنوز و نکاتِ کلیدیِ بالینیِ سرطان بیضه
۰۱طبقهبندیِ ریسکِ IGCCCG، بر اساسِ محلِ تومورِ اولیه، سطحِ مارکرها و وجودِ متاستازِ احشاییِ غیرِریوی، پایهٔ انتخابِ رژیمِ کموتراپی در بیماریِ متاستاتیک است.
۰۲در استیجِ I، سورویانس در سمینوم و نانسمینومِ کمخطر نرخِ کیورِ نهایی را کم نمیکند، چون درمانِ نجات در زمانِ عود همچنان بسیار مؤثر است.
۰۳نرخِ بقایِ پنجسالهٔ کلی برایِ سرطان بیضه بالایِ ۹۵ درصد است؛ در استیجِ I این رقم به نزدیکِ ۹۹ درصد و حتی در گروهِ پور-ریسکِ متاستاتیک به حدودِ ۷۰ تا ۸۰ درصد میرسد.
۰۴گایدلاینهایِ EAU و NCCN، RPLND را در مراکزِ حجمبالا و با تکنیکِ نِرو-اسپرینگ برایِ کاهشِ عوارضِ اجاکولاتوری توصیه میکنند.
۰۵پایشِ درازمدتِ تستوسترون و سلامتِ متابولیک در بازماندگانِ سرطان بیضه، بهخاطرِ ریسکِ بالاترِ سندرمِ متابولیک و بیماریِ قلبیعروقی، بخشی از فالوآپِ استانداردِ گایدلاینهاست.
