مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۲ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
اسفنکتر ادراری مصنوعی دستگاهی کوچک و کاملاً داخل بدن است؛ با فشردن یک پمپ کوچک زیر پوست کیسهٔ بیضه، ادرار آزاد میشود.
برای بیاختیاری متوسط تا شدید ادرار بعد از عمل پروستات بهکار میرود، وقتی تمرین عضلات کف لگن و دارو اثر نکرده باشد.
عمل با بیهوشی انجام میشود و یک تا دو ساعت طول میکشد؛ دستگاه حدود چهار تا شش هفته بعد از عمل خاموش میماند تا محل زخم خوب شود.
در اکثر بیماران، نشت ادرار بهطور چشمگیری کم یا بهکلی برطرف میشود و کیفیت زندگی روزمره بهتر میشود.
دستگاه عمر محدود دارد و ممکن است بعد از چند سال نیاز به تعمیر یا تعویض پیدا کند.
۰۱ علائم بیاختیاری ادرار بعد از عمل پروستات چیست؟
۰۱نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه، خنده، خمشدن یا بلندکردن وسیلهٔ سنگین
۰۲نیاز به استفادهٔ روزانه از چند پد یا پوشک بزرگسال برای جلوگیری از خیسشدن لباس
۰۳در موارد شدیدتر، خیسشدن پیوستهٔ لباس زیر حتی در حالت استراحت یا خواب
۰۴کاهش اعتماد به نفس و کنارهگیری از فعالیتهای اجتماعی و ورزشی بهخاطر ترس از نشت ادرار
۰۵ادامهداشتن نشت ادرار با وجود دستکم یک سال تمرین منظم عضلات کف لگن و درمان دارویی بعد از عمل پروستات
۰۲ چرا بیاختیاری ادرار بعد از عمل پروستات ایجاد میشود؟
۰۱آسیب یا ضعف اسفنکتر ادراری (ماهیچهٔ نگهدارندهٔ ادرار) در جراحی برداشتن کامل پروستات رخ میدهد و شایعترین علت بیاختیاری شدید بعد از این عمل است
۰۲آسیب عصبها و بافت اطراف مجرای ادرار بعد از پرتودرمانی پروستات
۰۳سابقهٔ عمل بزرگی خوشخیم پروستات از راه مجرای ادرار که گاهی به اسفنکتر آسیب میزند
۰۴ضعف طبیعی اسفنکتر با افزایش سن یا بعد از چند بار عمل جراحی در ناحیهٔ لگن
۰۵در موارد کمشایعتر، آسیب نخاعی یا بیماریهای عصبی کنترل مثانه و اسفنکتر را مختل میکند و باعث بیاختیاری میشود
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
درد شدید، تب یا قرمزی و تورم فزاینده در محل کاشت دستگاه (کیسهٔ بیضه یا زیر شکم) که میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
ناتوانی کامل در دفع ادرار بعد از فعالشدن دستگاه؛ با اورژانس تماس بگیرید
خونریزی از مجرای ادرار یا دیدن خون زیاد در ادرار؛ همان روز به پزشک مراجعه کنید
درد شدید و ناگهانی در ناحیهٔ دستگاه همراه با تغییر رنگ پوست که میتواند نشانهٔ سوراخشدن دستگاه زیر پوست باشد؛ نیاز به بررسی فوری دارد
تب بالا همراه با لرز شدید و ضعف عمومی بعد از عمل که میتواند نشانهٔ یک عفونت خطرناک و گسترده باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید
۰۳ اسفنکتر ادراری مصنوعی چطور کاشته میشود و کار میکند؟
۰۱اسفنکتر ادراری مصنوعی از سه بخش تشکیل شده: یک کاف نرم دور مجرای ادرار، یک بالن کوچک زیر شکم برای تنظیم فشار و یک پمپ کوچک داخل کیسهٔ بیضه که با دست فشار داده میشود
۰۲در حالت عادی، کاف دور مجرا را میبندد و از نشت ادرار جلوگیری میکند؛ برای ادرارکردن، پمپ چند بار فشار داده میشود تا کاف باز شود و بعد از چند دقیقه خودکار دوباره بسته شود
۰۳عمل با بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی و از راه یک یا دو برش کوچک در ناحیهٔ کیسهٔ بیضه و زیر شکم انجام میشود و معمولاً یک تا دو ساعت طول میکشد
۰۴بیشتر بیماران همان روز یا روز بعد از عمل مرخص میشوند؛ دستگاه حدود چهار تا شش هفته خاموش میماند تا بافتها کاملاً بهبود پیدا کنند، سپس پزشک آن را فعال میکند
۰۵بعد از فعالشدن، بیشتر بیماران کنترل ادرار را بهطور چشمگیری پس میگیرند و میتوانند بدون پد یا با تعداد خیلی کمی پد زندگی روزمره را ادامه دهند
۰۶آموزش استفادهٔ درست از پمپ بخش مهمی از دورهٔ نقاهت است؛ اورولوژیست در ویزیتهای اول این کار را با بیمار تمرین میکند
۰۴ چطور از بیاختیاری شدید ادرار پیشگیری کنیم؟
۰۱پیش از عمل پروستات، دربارهٔ روشهای حفظ عصب با جراح صحبت کنید؛ این روشها احتمال آسیب به اسفنکتر و اعصاب کنترلکنندهٔ ادرار را کم میکنند
۰۲بلافاصله بعد از عمل پروستات، تمرین منظم عضلات کف لگن را زیر نظر فیزیوتراپیست شروع کنید؛ این تمرینها در ماههای اول بیشترین شانس بازگشت کنترل ادرار را میدهند
۰۳اگر یک سال بعد از عمل و تمرین منظم، نشت ادرار همچنان زیاد و آزاردهنده است، زودتر به اورولوژیست مراجعه کنید؛ تأخیر در بررسی فقط دورهٔ ناراحتی را طولانیتر میکند
۰۴بعد از کاشت دستگاه، از فعالیت بدنی سنگین و دوچرخهسواری در هفتههای اول نقاهت خودداری کنید تا خطر آسیب به محل عمل کم شود
۰۵کنترل قند خون و ترک سیگار پیش از عمل، خطر عفونت و مشکلات بهبود زخم بعد از کاشت دستگاه را کاهش میدهد
۰۶ پرسشهای پرتکرار
اسفنکتر ادراری مصنوعی چند سال دوام میآورد؟
بسته به مراقبت و شرایط بدن، معمولاً چندین سال کار میکند. بعضی بیماران بعد از سالها نیاز به تعمیر یا تعویض یکی از قطعات پیدا میکنند و اورولوژیست در ویزیتهای پیگیری وضعیت دستگاه را بررسی میکند.
بعد از عمل اسفنکتر مصنوعی، رابطهٔ جنسی مشکل پیدا میکند؟
خود عمل روی نعوظ اثر مستقیم ندارد، چون فقط روی مجرای ادرار کار میکند نه بافت نعوظی. اگر بیمار قبلاً بهخاطر عمل پروستات دچار اختلال نعوظ شده باشد، آن مشکل جداگانه بررسی و درمان میشود.
اسفنکتر ادراری مصنوعی از زیر پوست دیده میشود؟
نه، هر سه قسمت دستگاه کاملاً داخل بدن قرار میگیرد و از بیرون دیده نمیشود؛ فقط پمپ کوچک را میشود از زیر پوست کیسهٔ بیضه با دست لمس کرد.
چه زمانی بعد از عمل پروستات باید سراغ اسفنکتر مصنوعی رفت؟
معمولاً پزشکان توصیه میکنند حداقل شش تا دوازده ماه صبر کنید تا معلوم شود بدن با تمرین عضلات کف لگن خودش بهبود پیدا میکند یا نه. اگر بعد از این مدت نشت ادرار هنوز زیاد و آزاردهنده بود، وقت بررسی این عمل است.
استفاده از پمپ اسفنکتر مصنوعی بعد از عمل سخت است؟
در هفتههای اول کمی نیاز به تمرین و عادتکردن دارد، ولی بعد از مدت کوتاهی بیشتر بیماران فشاردادن پمپ را مثل یک کار روزمرهٔ ساده انجام میدهند.
خرابشدن اسفنکتر مصنوعی چه علامتی دارد؟
شایعترین نشانه، بازگشت ناگهانی نشت ادرار بعد از یک دورهٔ کنترل خوب است. در این حالت باید به اورولوژیست مراجعه کنید تا با معاینه و گاهی عکسبرداری، محل ایراد در دستگاه پیدا شود.
خلاصهٔ بالینی
اسفنکتر ادراری مصنوعی (AUS) طبق گایدلاینهای AUA/SUFU و EAU استاندارد طلایی درمان جراحی بیاختیاری استرسی متوسط تا شدید ادرار در مردان است، بهویژه بعد از پروستاتکتومی رادیکال یا در بیمارانی که رزکسیون پروستات از راه مجرا (TURP) یا رادیوتراپی لگن به اسفنکتر خارجی آسیب زده باشد. دستگاه با یک کاف دور مجرا، یک رزروار تنظیمکنندهٔ فشار و یک پمپ اسکروتال، از راه مکانیسم هیدرولیک کنترل ارادی دفع ادرار را برقرار میکند. کاندید ایدهآل، بیماری با مهارت دستی و شناخت کافی است که دستکم شش تا دوازده ماه از جراحی اولیه گذشته و بیاختیاریاش با تمرین کف لگن بهبود نیافته باشد.
۰۱ ارزیابی و انتخاب کاندید برای اسفنکتر ادراری مصنوعی
۰۱پیش از تصمیمگیری دربارهٔ جراحی، شدت و نوع بیاختیاری با پد تست ۲۴ ساعته و پرسشنامههای اعتبارسنجیشده مثل ICIQ-UI SF ارزیابی میشود
۰۲سیستوسکوپی برای رد استریکچر مجرا، اروژن قبلی بافت یا عود موضعی تومور در بیماران بعد از پروستاتکتومی رادیکال انجام میشود
۰۳در موارد مشکوک به بیشفعالی مثانه یا کاهش کمپلاینس مثانه همراه با بیاختیاری استرسی، یورودینامیک برای رد جزء بیاختیاری اورژانسی همزمان انجام میشود
۰۴مهارت دستی، وضعیت شناختی و انگیزهٔ بیمار برای استفادهٔ صحیح از پمپ ارزیابی میشود؛ این فاکتور در انتخاب بیمار نقش تعیینکننده دارد
۰۵از جراحی اولیهٔ پروستات یا آخرین جلسهٔ رادیوتراپی تا ارزیابی برای کاشت AUS باید دستکم شش تا دوازده ماه گذشته باشد تا وضعیت اسفنکتر تثبیت شود و ادم بافتی فروبنشیند
۰۶سابقهٔ رادیوتراپی لگن یا جراحی قبلی مجرا و اسفنکتر بررسی میشود، چون ریسک اروژن و عفونت را در این بیماران بالا میبرد و ممکن است نیازمند کاف ترنسکورپورال باشد
۰۲ درمان جراحی و مدیریت بیمار با اسفنکتر مصنوعی
۰۱کاندید ایدهآل، بیمار با بیاختیاری استرسی متوسط تا شدید است که با دستکم شش تا دوازده ماه تمرین عضلات کف لگن یا اسلینگ بهبود نیافته و شدتش با پد تست ۲۴ ساعته تأیید شده باشد
۰۲در بیاختیاری خفیفتر یا کاندیدهای نامطمئن برای AUS، اسلینگ مردانه بهعنوان گزینهٔ اول یا جایگزین بررسی میشود
۰۳تکنیک جراحی شامل کاشت کاف دور مجرای بولبار از راه برش پرینهآل، رزروار در فضای رتروپوبیک از راه برش اینگوینال یا زیر شکم و پمپ در اسکروتوم است؛ در بیماران با سابقهٔ رادیوتراپی، کاف ترنسکورپورال ریسک اروژن را کم میکند
۰۴دستگاه بعد از یک دورهٔ خاموشی چهار تا شش هفتهای فعال میشود تا پیش از شروع سیکلهای باز و بستهشدن کاف، بافت کاملاً بهبود پیدا کند
۰۵بیمار دربارهٔ مکانیسم صحیح استفاده از پمپ، علائم هشداردهندهٔ اروژن یا عفونت و لزوم مراجعهٔ فوری در صورت بازگشت ناگهانی بیاختیاری (نشانهٔ احتمالی نقص مکانیکی) آموزش میبیند
۰۶فالوآپ منظم برای بررسی عملکرد دستگاه و رد اروژن، عفونت یا آتروفی اسفنکتر ضروری است؛ این عوارض میتوانند در درازمدت اثربخشی دستگاه را کم کنند و گاهی داونسایزینگ کاف یا تعویض دستگاه لازم میشود
۰۷در عفونت دستگاه، معمولاً کل دستگاه خارج و بعد از یک دورهٔ آنتیبیوتیک، دستکم سه ماه بعد دستگاه جدید کاشته میشود
پرچمهای قرمز بالینی
رتانسیون حاد ادراری بعد از فعالسازی دستگاه میتواند بهخاطر بازنشدن کاف باشد؛ نیازمند ارزیابی فوری اورولوژیک است و کاتتریزاسیون کورکورانه بدون هماهنگی با تیم جراح ممنوع است
علائم عفونت دستگاه شامل تب، اریتم، ترشح یا درد فزایندهٔ محل پمپ یا رزروار است و در اکثر موارد به خارجکردن زودهنگام دستگاه نیاز دارد، نه فقط آنتیبیوتیکتراپی
بازگشت ناگهانی بیاختیاری بعد از یک دورهٔ کنترل خوب مشکوک به اروژن کاف، جداشدن اتصال لولههای داخلی یا نشت سیستم است و نیازمند سیستوسکوپی یا ایمیجینگ
هماچوری ماکروسکوپیک یا درد پرینهآل شدید نیازمند سیستوسکوپی برای رد اروژن کاف به داخل مجراست
علائم سپسیس، شامل تب بالا، تاکیکاردی و افت فشار خون در بیمار با دستگاه کاشتهشده، نیازمند مدیریت فوری و مشاورهٔ اورژانسی اورولوژی برای خارجکردن احتمالی دستگاه است
۰۳ شواهد بالینی و نکات کلیدی اسفنکتر ادراری مصنوعی
۰۱طبق گایدلاین AUA/SUFU، اسفنکتر ادراری مصنوعی برای بیاختیاری استرسی متوسط تا شدید بعد از پروستاتکتومی توصیه میشود و در موارد شدید، نرخ رضایت بیمار و پایداری کنترل ادرار با AUS از اسلینگ مردانه بالاتر گزارش شده است
۰۲گایدلاین EAU تأکید میکند رادیوتراپی قبلی ریسک اروژن و عفونت دستگاه را افزایش میدهد و در این بیماران، مشاورهٔ دقیق پیش از عمل و گاهی تکنیک کاف ترنسکورپورال توصیه میشود
۰۳بقای دستگاه و پروگنوز کنترل ادرار در بیشتر سریهای بزرگ در بلندمدت رضایتبخش گزارش شده، هرچند احتمال نیاز به ریویژن جراحی بهخاطر نقص مکانیکی، اروژن یا آتروفی اسفنکتر با گذشت زمان بیشتر میشود
۰۴سیستم سهقسمتی استاندارد، رایجترین مدل استفادهشده در دنیاست و گایدلاینها آن را مرجع مقایسه با روشهای جدیدتر درمان بیاختیاری میدانند
۰۵انتخاب دقیق بیمار، شامل مهارت دستی، شناخت کافی و نبود استریکچر فعال، بهاندازهٔ خود تکنیک جراحی روی نتیجهٔ درمان و رضایت بلندمدت اثر دارد
منابع
گایدلاین AUA/SUFU دربارهٔ درمان جراحی بیاختیاری استرسی ادراری در مردان
