یورولوژی‌کریورولوژی‌کرUROLOGYCARE.IR
یورولوژی‌کریورولوژی‌کر
خانه/جراحی و اعمال اورولوژی/پروستاتکتومی رادیکال رباتیک
پروستاتکتومی رادیکال رباتیکجراحی و اعمال اورولوژی

پروستاتکتومی رادیکال رباتیک

مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۱ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبه‌روزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴

در یک نگاه

  • در پروستاتکتومی رادیکال رباتیک، جراح با کمک بازوهای رباتی کل پروستات را خارج می‌کند؛ روشی است برای سرطانی که هنوز به داخل پروستات محدود مانده.
  • جراح پشت یک کنسول می‌نشیند و بازوهای ربات را با حرکاتی دقیق و پایدارتر از دست انسان هدایت می‌کند؛ ربات خودش هیچ تصمیمی نمی‌گیرد.
  • بستری در بیمارستان معمولاً یک تا دو شب طول می‌کشد و بازگشت به کارهای سبک ظرف دو تا سه هفته اتفاق می‌افتد.
  • سوند ادراری را معمولاً هفت تا چهارده روز بعد از عمل نگه می‌دارند تا محل اتصال مثانه و مجرا کامل جوش بخورد.
  • کنترل ادرار و توان جنسی یک‌شبه برنمی‌گردد؛ بازگشت‌شان تدریجی است و ممکن است چند ماه طول بکشد.

۰۱ پروستاتکتومی رادیکال رباتیک برای چه کسانی مناسب است؟

  • ۰۱سطح PSA در آزمایش خون بالاتر از حد طبیعی بوده و نمونه‌برداری از پروستات، وجود سرطان را تأیید کرده است.
  • ۰۲سرطان هنوز محدود به خود پروستات است و به غدد لنفاوی یا استخوان نرسیده.
  • ۰۳بیمار امید به زندگی حداقل ده تا پانزده سال دارد و از نظر جسمی آمادگی بی‌هوشی و جراحی را دارد.
  • ۰۴بیمار گزینه‌های دیگر مثل رادیوتراپی یا پیگیری فعال بدون درمان فوری را هم با پزشک بررسی کرده و در نهایت جراحی را انتخاب کرده است.
  • ۰۵گاهی همراه سرطان، بزرگی خود پروستات هم علائمی مثل جریان ضعیف ادرار یا شب‌ادراری مکرر ایجاد کرده.

۰۲ چرا پروستاتکتومی رباتیک را به جراحی باز ترجیح می‌دهند؟

  • ۰۱بازوهای رباتی با دقت بسیار بالا حرکت می‌کنند، دامنه چرخش‌شان از مچ دست انسان بیشتر است و لرزش طبیعی دست را ندارند.
  • ۰۲دوربین سه‌بعدی بزرگ‌نمایی‌شده دید جراح از عصب‌ها و رگ‌های اطراف پروستات را واضح‌تر می‌کند.
  • ۰۳به جای یک برش بزرگ، چند برش کوچک روی شکم ایجاد می‌شود؛ همین درد بعد از عمل و طول بستری را کم می‌کند.
  • ۰۴خون‌ریزی حین عمل به‌طور محسوسی کمتر از جراحی باز است و نیاز به تزریق خون به‌ندرت پیش می‌آید.
  • ۰۵وقتی سرطان کوچک و محدود به پروستات باشد، حفظ عصب‌های کنترل‌کننده نعوظ در روش رباتیک راحت‌تر انجام می‌شود.

نشانه‌های خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید

  • تب بالای ۳۸.۵ درجه یا لرز شدید بعد از عمل؛ می‌تواند نشانه عفونت باشد، همان لحظه با اورژانس تماس بگیرید.
  • قطع کامل خروج ادرار از سوند یا احساس پری دردناک مثانه؛ ممکن است سوند گرفته باشد، فوراً به بیمارستان مراجعه کنید.
  • خون‌ریزی فراوان در ادرار همراه با لخته درشت که قطع نمی‌شود یا باعث سرگیجه‌تان می‌شود؛ فوراً به بیمارستان مراجعه کنید.
  • درد ناگهانی یک پا همراه با تورم و قرمزی، یا تنگی نفس ناگهانی؛ این‌ها می‌توانند نشانه لخته خون باشند، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
  • تورم فزاینده، قرمزی یا ترشح بدبو از محل برش‌ها؛ همان روز به جراح‌تان اطلاع دهید.
  • درد شدید شکم که با مسکن معمولی کم نمی‌شود و همراه با تهوع و نفخ است؛ به بیمارستان مراجعه کنید.

۰۳ پروستاتکتومی رادیکال رباتیک چگونه انجام می‌شود و بهبودی چقدر طول می‌کشد؟

  • ۰۱عمل زیر بی‌هوشی عمومی انجام می‌شود و معمولاً دو تا چهار ساعت طول می‌کشد.
  • ۰۲جراح چهار یا پنج برش کوچک روی شکم ایجاد می‌کند، بازوهای ربات را وصل می‌کند و از پشت کنسول، پروستات را همراه با کیسه‌های منی جدا و خارج می‌کند.
  • ۰۳در صورت لزوم، غدد لنفاوی اطراف پروستات هم برای بررسی گسترش سرطان برداشته می‌شوند.
  • ۰۴در پایان عمل، مجرای ادرار مستقیم به مثانه وصل و یک سوند از همان مسیر گذاشته می‌شود.
  • ۰۵بستری در بیمارستان اغلب یک تا دو شب طول می‌کشد و بیمار از همان روز بعد راه می‌رود و مایعات می‌نوشد.
  • ۰۶سوند معمولاً هفت تا چهارده روز بعد از عمل، پس از یک عکس کنترلی از مثانه، در می‌آید.
  • ۰۷بازگشت به کارهای سبک روزمره حدود دو تا سه هفته طول می‌کشد و بازگشت به ورزش سنگین یا بلند کردن اجسام سنگین حدود شش هفته.
  • ۰۸بی‌اختیاری خفیف ادرار در هفته‌های اول طبیعی است و با تمرینات کف لگن (کگل) طی چند ماه بهتر می‌شود.
  • ۰۹بازگشت توان نعوظ تدریجی است؛ ممکن است سه تا دوازده ماه طول بکشد و به سن و عملکرد قبل از عمل بستگی دارد.

۰۴ بعد از پروستاتکتومی رباتیک چطور از عوارض پیشگیری کنیم؟

  • ۰۱قبل از عمل سیگار را کاملاً کنار بگذارید؛ سیگار خطر عفونت زخم و مشکلات تنفسی حین بی‌هوشی را بالا می‌برد.
  • ۰۲از چند هفته قبل از عمل تمرینات کف لگن (کگل) را شروع کنید تا کنترل ادرار زودتر برگردد.
  • ۰۳اگر اضافه‌وزن دارید، تا حد امکان قبل از عمل وزن کم کنید؛ چاقی احتمال عوارض جراحی را بالا می‌برد.
  • ۰۴بعد از عمل، سوند را طبق توضیح پزشک تمیز و ثابت نگه دارید تا کشیده نشود یا عفونت نکند.
  • ۰۵تا شش هفته بعد از عمل از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش شدید خودداری کنید تا فتق محل برش‌ها پیش نیاید.
  • ۰۶در قرارهای پیگیری غایب نشوید تا اگر سرطان برگشت، خیلی زود تشخیص داده شود.
  • ۰۷اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، حتماً قبل از عمل با جراح درباره زمان قطع آن هماهنگ کنید.

۰۶ پرسش‌های پرتکرار

پروستاتکتومی رادیکال رباتیک چند ساعت طول می‌کشد؟
معمولاً بین دو تا چهار ساعت طول می‌کشد؛ بسته به اندازه پروستات و تجربه جراح ممکن است کمی کوتاه‌تر یا بلندتر شود.
بعد از عمل چند روز باید سوند داشته باشم؟
معمولاً هفت تا چهارده روز؛ پزشک با یک عکس کنترلی از مثانه مطمئن می‌شود محل اتصال خوب جوش خورده و بعد سوند را درمی‌آورد.
آیا بعد از این عمل کنترل ادرار برمی‌گردد؟
در اکثر بیماران بله، اما تدریجی است. خیلی‌ها هفته‌های اول کمی بی‌اختیاری دارند که با تمرین کف لگن طی سه تا شش ماه بهتر می‌شود.
جراحی رباتیک چه فرقی با جراحی باز پروستات دارد؟
برش‌ها خیلی کوچک‌ترند، خون‌ریزی و درد بعد از عمل کمتر است و بستری و بازگشت به زندگی روزمره معمولاً سریع‌تر اتفاق می‌افتد.
توان جنسی بعد از عمل از بین می‌رود؟
بستگی به سن، عملکرد قبل از عمل و امکان حفظ عصب‌ها دارد. در بسیاری از مردان جوان‌تر با حفظ عصب، توان طی چند ماه تا یک سال به‌مرور برمی‌گردد؛ در برخی افراد کاهش دائمی می‌ماند.
بعد از عمل کی می‌توانم رانندگی کنم و سر کار برگردم؟
به کار دفتری و رانندگی سبک معمولاً از دو تا سه هفته بعد، وقتی دیگر دردی ندارید، برمی‌گردید؛ برای کار فیزیکی سنگین یا ورزش باید حدود شش هفته صبر کنید.

خلاصهٔ بالینی

پروستاتکتومی رادیکال رباتیک (RARP) یعنی برداشتن کامل پروستات، وزیکول‌های سمینال و در صورت نیاز غدد لنفاوی لگنی با سیستم جراحی رباتیک؛ این روش یکی از استانداردهای درمان سرطان لوکالایزه پروستات در بیماران کاندید جراحی با امید به زندگی کافی است. نسبت به جراحی باز، دید سه‌بعدی بزرگ‌نمایی‌شده و دیسکسیون عصب‌نگه‌دار دقیق‌تر این روش را با خون‌ریزی کمتر همراه می‌کند، هرچند نتایج آنکولوژیک بلندمدت آن با جراحی باز و لاپاراسکوپی استاندارد در دست جراح باتجربه قابل مقایسه است.

۰۱ ارزیابی و انتخاب بیمار برای پروستاتکتومی رادیکال رباتیک

  • ۰۱بررسی PSA پایه، تراکم PSA و ولوسیتی PSA در کنار یافته‌های معاینه رکتال (DRE).
  • ۰۲ام‌آرآی مولتی‌پارامتریک پروستات پیش از بیوپسی، برای هدایت نمونه‌برداری و ارزیابی اولیه گسترش خارج‌کپسولی.
  • ۰۳تأیید آسیب‌شناسی سرطان با بیوپسی ترانس‌رکتال یا ترانس‌پرینه‌آل پروستات و ثبت گلیسون اسکور بر اساس ISUP Grade Group.
  • ۰۴طبقه‌بندی ریسک بیمار به کم، متوسط یا پرخطر بر اساس PSA، گلیسون/ISUP Grade Group و مرحله بالینی T، طبق معیارهای D'Amico یا NCCN.
  • ۰۵استیجینگ سیستمیک با اسکن استخوان یا PSMA PET-CT در بیماران با ریسک متوسط تا بالا، طبق گایدلاین EAU/AUA.
  • ۰۶تصمیم درباره لنفادنکتومی لگنی توسعه‌یافته (ePLND) بر اساس احتمال گرفتاری غدد لنفاوی و نوموگرام بریگانتی.
  • ۰۷ارزیابی پایه کانتیننس و عملکرد نعوظی پیش از عمل، برای مشاوره واقع‌بینانه با بیمار درباره پیامدهای عملکردی.
  • ۰۸بررسی ریسک ترومبوآمبولی، داروهای ضدانعقاد مصرفی و آمادگی بیمار برای بی‌هوشی عمومی طولانی‌مدت.

۰۲ مراحل جراحی و مدیریت بعد از عمل طبق گایدلاین

  • ۰۱پوزیشن‌دهی بیمار در ترندلنبورگ عمیق و برقراری پنوموپریتونئوم؛ رویکرد ترانس‌پریتونئال یا اکستراپریتونئال بسته به روال مرکز جراحی.
  • ۰۲دیسکسیون پروستات با حفظ فاسیای اندوپلویک و دسته‌های نوروواسکولار در بیماران کاندید عصب‌نگه‌داری.
  • ۰۳کنترل کمپلکس وریدی دورسال، جداسازی گردن مثانه و وزیکول‌های سمینال، و خارج کردن کامل پروستات.
  • ۰۴در بیماران واجد شرایط، لنفادنکتومی لگنی توسعه‌یافته پیش از خارج کردن نمونه انجام می‌شود.
  • ۰۵آناستوموز وزیکویورترال با بخیه پیوسته (تکنیک ون‌ولتهاون) و تست نشتی با سرم داخل مثانه پیش از پایان عمل.
  • ۰۶گذاشتن سوند فولی و در صورت نیاز درن لگنی؛ ترخیص معمولاً روز اول یا دوم بعد از عمل.
  • ۰۷سیستوگرام کنترل پیش از خارج کردن سوند، معمولاً روز هفتم تا چهاردهم.
  • ۰۸شروع فوری توان‌بخشی کف لگن بعد از خارج کردن سوند برای تسریع بازگشت کانتیننس.
  • ۰۹توان‌بخشی نعوظی با مهارکننده‌های PDE5، وکیوم یا تزریق داخل‌آلتی در بیماران عصب‌نگه‌داری‌شده.
  • ۱۰فالوآپ آنکولوژیک با PSA هر سه ماه در سال اول؛ PSA بالاتر یا مساوی ۰.۲ نانوگرم‌بر‌میلی‌لیتر در دو نوبت متوالی، تعریف عود بیوشیمیایی است.
  • ۱۱در صورت مارجین مثبت یا عود بیوشیمیایی، رادیوتراپی نجات‌بخش لگنی با یا بدون هورمون‌تراپی مطرح می‌شود.

پرچم‌های قرمز بالینی

  • تب بالای ۳۸.۵ درجه همراه با تاکی‌کاردی یا افت فشار خون؛ بررسی فوری سپسیس، کشت خون و ادرار، و شروع آنتی‌بیوتیک تجربی.
  • نشتی آشکار از آناستوموز در سیستوگرام یا رتانسیون حاد ادراری بعد از خارج کردن سوند؛ نیاز به گذاشتن مجدد سوند و به‌تعویق‌انداختن زمان خروج آن.
  • هماچوری فراوان یا افت محسوس هموگلوبین همراه با بی‌ثباتی همودینامیک؛ بررسی خون‌ریزی لگنی یا هماتوم درحال گسترش.
  • درد یک‌طرفه پا، تورم یا تنگی نفس ناگهانی؛ بررسی فوری DVT/PE و شروع زودهنگام ضدانعقاد طبق پروتکل مرکز.
  • اتساع شکمی، تهوع مقاوم یا برون‌ده بالای درن؛ رد کردن نشتی اورینومای داخل صفاقی یا آسیب روده نادیده‌گرفته‌شده.
  • علائم ایلئوس طولانی یا شکم حاد جراحی؛ بررسی آسیب رکتوم یا روده کوچک که حین عمل تشخیص داده نشده.

۰۳ شواهد بالینی: مقایسه رباتیک با جراحی باز و لاپاراسکوپی

  • ۰۱کارآزمایی‌ها و مرورهای سیستماتیک مقایسه‌ای، خون‌ریزی حین عمل و نیاز به تزریق خون را در رباتیک به‌طور ثابت کمتر از جراحی باز نشان می‌دهند.
  • ۰۲نرخ مارجین مثبت و پروگنوز آنکولوژیک بلندمدت بین رباتیک، لاپاراسکوپی استاندارد و جراحی باز در دست جراح باتجربه تفاوت معنی‌داری ندارد.
  • ۰۳بازگشت کانتیننس در بیشتر سری‌های مطالعاتی ظرف دوازده ماه بالا گزارش شده، هرچند تعریف کانتیننس بین مراکز یکسان نیست.
  • ۰۴بازگشت عملکرد نعوظی به سن، عملکرد نعوظی پایه و کیفیت عصب‌نگه‌داری دوطرفه بستگی زیادی دارد و طیف گسترده‌ای در مطالعات مختلف گزارش شده.
  • ۰۵منحنی یادگیری جراح روی زمان عمل، خون‌ریزی و نرخ مارجین مثبت اثر مستقیم دارد؛ نتایج در مراکز پرحجم و جراحان باتجربه بهتر است.

منابع

  1. گایدلاین EAU سرطان پروستات ۲۰۲۴
  2. گایدلاین AUA/ASTRO/SUO سرطان لوکالایزه پروستات
  3. گایدلاین NCCN سرطان پروستات
  4. گایدلاین NICE تشخیص و مدیریت سرطان پروستات