مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۲ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
TURP یعنی برداشتن بافت اضافهٔ داخلی پروستات با یک دستگاه مخصوص، از راه مجرای ادرار و بدون هیچ برشی روی بدن.
این عمل با بیحسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام میشود و معمولاً یکی دو شب بستری لازم دارد.
بعد از عمل چند روز یک سوند در مثانه میماند و با شستوشوی مداوم، خون و لختهٔ باقیمانده را از مثانه بیرون میکشد.
در بیشتر مردان، ظرف چند هفته جریان ادرار بهطور محسوس بهتر میشود و بیدار شدنهای شبانه کم میشود.
TURP هم مثل هر عمل جراحی دیگر عوارضی دارد؛ خونریزی، عفونت و انزال پسرونده از آن جملهاند. بهتر است پیش از تصمیمگیری دربارهٔ همین موارد با پزشکتان صحبت کنید.
۰۱ چه کسانی کاندیدای عمل TURP هستند؟
۰۱اگر با وجود مصرف منظم دارو، علائم ادراری مثل تکرر ادرار و ضعف جریان بهبود پیدا نکند، فرد کاندیدای اصلی TURP است.
۰۲اگر کسی یک بار یا بیشتر دچار بند آمدن کامل و ناگهانیِ ادرار شده و مثانهاش با سوند خالی شده، معمولاً کاندیدای عمل TURP است.
۰۳وقتی بزرگی پروستات به سنگ مثانه، عفونت ادراری مکرر یا افت عملکرد کلیه منجر شده باشد، عمل توصیه میشود.
۰۴اگر خونریزی مکرر در ادرار منشأش بزرگی پروستات تشخیص داده شود و با درمانهای سادهتر کنترل نشود، TURP لازم میشود.
۰۵مردانی که داروهای پروستات را تحمل نمیکنند یا از عوارض آن مثل افت فشار و سرگیجه رنج میبرند، ممکن است زودتر سراغ عمل بروند.
۰۶پروستات با حجم متوسط، تا حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیلیتر، بهترین جواب را از TURP میگیرد؛ پروستاتهای بزرگتر از این، معمولاً کاندیدای روشهای دیگری مثل لیزرند.
۰۲ قبل از عمل TURP چه آمادگیهایی لازم است؟
۰۱چند روز تا چند هفته پیش از عمل، آزمایش و کشت ادرار انجام میشود تا مطمئن شوند عفونت فعالی ندارید؛ اگر عفونتی باشد، اول همان درمان میشود.
۰۲آزمایش خون PSA و در صورت لزوم نمونهبرداری از پروستات پیش از عمل انجام میشود تا از نبود سرطان مطمئن شوند.
۰۳اگر داروی رقیقکنندهٔ خون مثل وارفارین یا آسپرین مصرف میکنید، باید با هماهنگی پزشک چند روز پیش از عمل آن را قطع یا تنظیم کنید.
۰۴سونوگرافی حجم دقیق پروستات را اندازه میگیرد تا مشخص شود TURP بهترین گزینه است یا روشی دیگر مناسبتر است.
۰۵چون عمل با بیحسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام میشود، از چند ساعت پیش باید ناشتا باشید.
۰۶چون معمولاً یکی دو شب در بیمارستان میمانید، از قبل یک همراه و وسایل شخصیتان را آماده کنید.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
تب یا لرز بعد از عمل
درد شدید و رو به افزایش در لگن یا زیر شکم که با مسکن معمولی کم نمیشود
اصلاً نتوانید ادرار کنید، یا بعد از درآوردن سوند دوباره ادرارتان بند بیاید
خونریزی شدید و مداوم در ادرار همراه با لختهٔ فراوان، فراتر از رنگ صورتی کمرنگ معمول
ضعف شدید، سرگیجه یا گیجی ناگهانی
با هر کدام از این نشانهها معطل نکنید؛ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان بروید.
۰۳ عمل TURP چطور انجام میشود؟
۰۱روز عمل، پیش از شروع، بیحسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام میشود و بیمار در وضعیت مناسب روی تخت اتاق عمل قرار میگیرد.
۰۲جراح از راه مجرای ادرار وارد میشود و بدون هیچ برشی روی پوست، بافت اضافیِ داخلی پروستات را با دستگاه مخصوص لایهبهلایه برمیدارد.
۰۳این کار معمولاً بین ۴۵ دقیقه تا کمی بیش از یک ساعت طول میکشد.
۰۴در پایان عمل، سوندی در مثانه کار گذاشته میشود که با شستوشوی مداوم، خون و لختهٔ باقیمانده را از مثانه بیرون میکشد؛ این سوند معمولاً یک تا سه روز بعد در میآید.
۰۵بستری معمولاً یکی دو شب طول میکشد؛ بعد از درآوردن سوند، اگر جریان ادرار خوب باشد، ترخیص میشوید.
۰۶عوارض احتمالی شامل خونریزی، عفونت ادراری، سوزش و تکرر موقت ادرار، تنگی بعدی مجرا و انزال پسرونده است. در انزال پسرونده، منی بهجای بیرونریختن وارد مثانه میشود؛ خطرناک نیست، اما روی باروری اثر میگذارد.
۰۷در بیشتر مردان، ظرف چند هفته جریان ادرار بهطور چشمگیری بهتر میشود و بیدار شدنهای شبانه کم میشود.
۰۴ بعد از عمل TURP چه مراقبتهایی لازم است؟
۰۱در دو تا چهار هفتهٔ اول بعد از عمل، از بلند کردن اجسام سنگین، ورزش سنگین و رانندگی طولانی خودداری کنید.
۰۲روزانه آب کافی بنوشید تا ادرار رقیق بماند و لخته کمتر تشکیل شود، مگر اینکه پزشک محدودیت مایعات داده باشد.
۰۳از یبوست و زور زدن هنگام دفع مدفوع پرهیز کنید؛ فشار شکمی میتواند از محل عمل خونریزی راه بیندازد.
۰۴رابطهٔ جنسی را تا زمانی که پزشک اجازه میدهد به تعویق بیندازید؛ این زمان معمولاً چند هفته است.
۰۵اگر رنگ ادرار قرمز پررنگ شد یا لختهٔ بزرگ دیدید، مایعات را بیشتر کنید؛ اگر ادامه پیدا کرد یا بدتر شد، به پزشک اطلاع دهید.
۰۶سر قرارهای پیگیری بروید تا جریان ادرار و روند بهبودی بررسی شود؛ حتی بعد از TURP هم پروستات برای سالهای بعد نیاز به پیگیری دارد.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
آیا عمل TURP خطرناک است؟
مثل هر عمل جراحی دیگری خطرهایی دارد، اما برای اکثر مردان با پروستات بزرگ، فایدهاش از خطرهایش بیشتر است؛ پزشک پیش از عمل دربارهٔ خطرهای مخصوص شرایط شما توضیح میدهد.
بعد از عمل TURP چند روز سوند میماند؟
معمولاً یک تا سه روز، تا وقتی ادرار از خون و لخته پاک شود؛ بعضی مردان بسته به شرایطشان چند روز بیشتر با سوند میمانند.
آیا بعد از TURP رابطهٔ جنسی مثل قبل میماند؟
توانایی نعوظ در بیشتر مردان تغییر نمیکند. آنچه معمولاً تغییر میکند این است که منی بهجای بیرون آمدن به داخل مثانه میریزد و بعد با ادرار خارج میشود؛ به این حالت انزال پسرونده میگویند، خطرناک نیست ولی روی باروری اثر دارد.
آیا پروستات دوباره بزرگ میشود و باید دوباره عمل کنم؟
در بخش کمی از مردان، بعد از چند سال بافت پروستات دوباره رشد میکند یا مسیر ادرار تنگ میشود و عمل مجدد لازم میشود؛ پیگیری منظم بعد از عمل همین احتمال را زودتر مشخص میکند.
فرق TURP با لیزر پروستات چیست؟
TURP بافت اضافهٔ پروستات را با جریان برق و روشی قدیمی و پرسابقه برمیدارد. لیزر پروستات برای پروستاتهای خیلی بزرگتر خونریزی کمتری دارد؛ پزشک با توجه به اندازهٔ پروستات و شرایط شما یکی از این دو را پیشنهاد میدهد.
چند روز بعد از عمل TURP میتوانم سر کار برگردم؟
اگر کارتان نشستنی و بدون فعالیت سنگین باشد، معمولاً یک تا دو هفته بعد میتوانید برگردید؛ برای کارهای بدنی سنگینتر بهتر است سه تا چهار هفته صبر کنید.
خلاصهٔ بالینی
TURP یا رزکسیون ترانساورترال پروستات، برداشتن بافت آدنوماتوز پروستات با رزکتوسکوپ و انرژی مونوپولار یا بایپولار است و همچنان استاندارد جراحی برای LUTS ناشی از BPH در پروستاتهای با حجم تا حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیلیتر محسوب میشود. بهترین کاندید این روش، مردی با LUTS متوسط تا شدید است که درمان دارویی در او جواب نداده یا با رتانسیون عودکننده، سنگ مثانه یا نارسایی کلیوی ناشی از انسداد مواجه شده است. پروگنوز عملکردی به تکنیک، حجم پروستات و مهارت جراح بستگی دارد؛ عوارض شاخص شامل سندرم TUR، خونریزی، انزال پسرونده و تنگی مجرا یا گردن مثانه است.
۰۱ ارزیابی و انتخاب بیمار پیش از TURP
۰۱اندیکاسیونهای اصلی شامل LUTS متوسط تا شدید مقاوم به درمان دارویی یا عدمتحمل آن، رتانسیون ادراری عودکننده، هماچوری راجعه با منشأ پروستات، سنگ یا دیورتیکول مثانه ثانویه به انسداد، و نارسایی کلیوی یا آنوری انسدادی است.
۰۲شرححال دقیق و تکمیل پرسشنامهٔ استاندارد IPSS، شدت علائم و میزان آزار بیمار را مستند میکند؛ پاسخ قبلی او به درمان دارویی هم باید مرور شود.
۰۳معاینهٔ رکتال پروستات (DRE) و اندازهگیری PSA پیش از تصمیمگیری ضروری است؛ در PSA بالا یا معاینهٔ مشکوک، بیوپسی پروستات پیش از TURP برای رد کارسینوم همزمان انجام میشود.
۰۴اوروفلومتری و اندازهگیری حجم باقیماندهٔ ادرار پس از تخلیه (PVR)، انسداد خروجی مثانه را تأیید میکند؛ سونوگرافی هم حجم پروستات را برآورد میکند و مسیر انتخاب بین TURP، HoLEP یا پروستاتکتومی باز را مشخص میکند.
۰۵آنالیز و کشت ادرار پیش از عمل الزامی است؛ در عفونت فعال، TURP باید تا کنترل کامل عفونت با آنتیبیوتیک مناسب به تعویق بیفتد.
۰۶کنتراندیکاسیونهای نسبی شامل عفونت ادراری کنترلنشده، اختلال انعقادی اصلاحنشده و ناپایداری کاردیوپولمونر برای تحمل بیحسی یا بیهوشی است؛ داروهای ضدانعقاد و آنتیپلاکت طبق پروتکل پریاپراتیو مرکز قطع یا جایگزین میشوند.
۰۷در بیماران مسن با کوموربیدیتی بالا، ارزیابی کاردیوپولمونر و مشاوره با متخصص بیهوشی پیش از عمل، انتخاب ایمنترین نوع بیهوشی را ممکن میکند.
۰۲ روند انجام و مدیریت بالینی TURP طبق گایدلاین
۰۱بیمار در پوزیشن لیتوتومی قرار میگیرد و با بیحسی نخاعی یا بیهوشی عمومی آماده میشود؛ انتخاب تکنیک بر اساس حجم پروستات صورت میگیرد: TURP مونوپولار یا بایپولار برای حجمهای معمول، و HoLEP یا پروستاتکتومی باز برای پروستاتهای بزرگتر.
۰۲در تکنیک بایپولار، بهجای گلیسین از سرم نرمال سالین بهعنوان مایع شستوشو استفاده میشود؛ همین انتخاب ریسک سندرم TUR را عملاً حذف میکند و اجازهٔ رزکسیون طولانیتر را میدهد.
۰۳لوبهای پروستات از گردن مثانه تا نزدیکی ورام مونتانوم بهطور سیستماتیک رزکت میشوند و اسفنکتر خارجی برای پیشگیری از بیاختیاری دائمی حفظ میشود.
۰۴در پایان رزکسیون، هموستاز دقیق انجام میشود و سوند سهراهه برای ایریگیشن مداوم (CBI) تا شفافشدن نسبی خروجی مثانه کار گذاشته میشود.
۰۵پس از عمل، بهویژه در رزکسیونهای مونوپولار طولانی، بیمار از نظر علائم سندرم TUR شامل تهوع، کانفیوژن و برادیکاردی مانیتور میشود.
۰۶ایریگیشن طبق روال سرویس قطع میشود و سوند معمولاً یک تا سه روز پس از عمل و پس از شفافشدن ادرار خارج میشود.
۰۷بافت رزکسیونشده برای بررسی پاتولوژی ارسال میشود تا کارسینوم اتفاقی پروستات رد شود.
۰۸فالوآپ بالینی ۴ تا ۶ هفته بعد، با اوروفلومتری و تکمیل پرسشنامهٔ IPSS، پاسخ درمانی را میسنجد.
پرچمهای قرمز بالینی
رتانسیون ادراری پس از خروج سوند، نیازمند کاتتریزاسیون مجدد
هماچوری شدید با لختهٔ فراوان یا افت همودینامیک، نیازمند بازگشت به اتاق عمل برای هموستاز
علائم سندرم TUR حین یا بلافاصله پس از عمل: هایپوناترمی دیلوشنال، کانفیوژن و در موارد شدید تشنج
تب بالای ۳۸ درجه یا لرز پس از عمل، مطرحکنندهٔ اوروسپسیس و نیازمند کشت خون و آنتیبیوتیک وریدی
توقف کامل خروجی سوند، معمولاً نشانهٔ گرفتگی با لخته و نیازمند شستوشوی فوری یا تعویض سوند
۰۳ نکات کلیدی بالینی و شواهد TURP
۰۱طبق گایدلاین EAU، TURP همچنان استاندارد مرجع برای پروستاتهای با حجم متوسط و LUTS متوسط تا شدید بدون پاسخ به درمان دارویی است.
۰۲TURP بایپولار نتایج عملکردی مشابه مونوپولار دارد و ریسک سندرم TUR در آن بهمراتب پایینتر است؛ به همین دلیل در بیماران با کوموربیدیتی قلبی-عروقی ترجیح دارد.
۰۳طبق گایدلاین AUA، در پروستاتهای بزرگ HoLEP جایگزینی اندازهمستقل برای TURP است که خونریزی کمتر و بستری کوتاهتری دارد.
۰۴انزال پسرونده شایعترین عارضهٔ دیررس TURP است و باید پیش از عمل با بیمار مطرح شود، بهویژه در مردانی که هنوز به فرزندآوری فکر میکنند.
۰۵پروگنوز طولانیمدت TURP از نظر بهبود جریان ادرار خوب است؛ با این حال در فالوآپ ۱۰ تا ۱۵ ساله، بخش کوچکی از بیماران بهدلیل رشد مجدد بافت یا استریکچر نیاز به عمل مجدد پیدا میکنند.
