یورولوژی‌کریورولوژی‌کرUROLOGYCARE.IR
یورولوژی‌کریورولوژی‌کر
خانه/پروستات/جراحی لیزری پروستات (HoLEP و GreenLight)
جراحی لیزری پروستات (HoLEP و GreenLight)پروستات

جراحی لیزری پروستات (HoLEP و GreenLight)

مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۴ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبه‌روزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴

در یک نگاه

  • لیزر پروستات دو روش اصلی دارد: HoLEP و GreenLight؛ هر دو بافت اضافهٔ پروستات را از راه مجرا و بدون هیچ برشی روی پوست برمی‌دارند.
  • بزرگ‌ترین مزیت این دو روش نسبت به TURP، خون‌ریزی به‌مراتب کمتر است؛ برای مردانی که داروی رقیق‌کنندهٔ خون مصرف می‌کنند، معمولاً گزینهٔ امن‌تری‌اند.
  • HoLEP کل بافت اضافهٔ پروستات را از کپسول جدا و خارج می‌کند و برای پروستات‌های خیلی بزرگ هم جواب می‌دهد؛ GreenLight به‌جای برداشتنِ کامل، بافت را در همان‌جا لایه‌به‌لایه تبخیر می‌کند و بیشتر برای پروستات‌های کوچک تا متوسط مناسب است.
  • سوند و بستری بعد از این دو روش معمولاً کوتاه‌تر از TURP است؛ خیلی از بیماران همان روز یا روز بعد مرخص می‌شوند.
  • مثل TURP، بعد از این دو روش هم معمولاً منی به‌جای بیرون آمدن وارد مثانه می‌شود؛ توانایی نعوظ معمولاً تغییر نمی‌کند.

۰۱ چه کسانی کاندیدای عمل لیزر پروستات هستند؟

  • ۰۱اگر با وجود مصرف منظم دارو، علائمی مثل تکرر ادرار و ضعف جریان ادرار بهبود پیدا نکند و پزشک عمل را پیشنهاد بدهد، لیزر پروستات یکی از گزینه‌های استاندارد است.
  • ۰۲مردانی که داروی رقیق‌کنندهٔ خون مثل وارفارین، آسپرین یا کلوپیدوگرل مصرف می‌کنند و قطع آن برایشان خطرناک است، از بهترین کاندیداهای این دو روش‌اند.
  • ۰۳مردانی با پروستات خیلی بزرگ که پیش‌تر فقط کاندیدای جراحی باز بودند، امروز اغلب HoLEP نخستین گزینه‌شان است؛ چون این روش صرف‌نظر از اندازهٔ پروستات جواب می‌دهد.
  • ۰۴کسانی که چند بار دچار بند آمدن کامل ادرار شده‌اند یا با سوند دائم زندگی می‌کنند، از این دو روش سود می‌برند.
  • ۰۵مردانی که بیماری قلبی یا ریوی دارند و تحملِ بیهوشی طولانی یا خون‌ریزیِ زیاد را ندارند، معمولاً بیشترین سود را از سرعت و خون‌ریزیِ کمِ GreenLight می‌برند.
  • ۰۶اگر مرکز درمانی شما دستگاه لیزر و جراحِ باتجربه در این زمینه نداشته باشد، TURP همچنان می‌تواند در دسترس‌ترین گزینه باشد؛ پیش از تصمیم‌گیری دربارهٔ امکانات موجود با اورولوژیست‌تان صحبت کنید.

۰۲ قبل از عمل لیزر پروستات چه آمادگی‌ای لازم است؟

  • ۰۱آزمایش خون PSA و در صورت لزوم نمونه‌برداری از پروستات پیش از عمل انجام می‌شود؛ چون در GreenLight بافتی برای آزمایش پاتولوژی باقی نمی‌ماند، رد کردن سرطان پیش از عمل اهمیت بیشتری دارد.
  • ۰۲سونوگرافی حجم دقیق پروستات را می‌سنجد؛ همین عدد مشخص می‌کند HoLEP مناسب‌تر است یا GreenLight یا حتی TURP.
  • ۰۳آزمایش و کشت ادرار پیش از عمل انجام می‌شود تا عفونت فعال رد شود؛ اگر عفونتی باشد، اول همان درمان می‌شود.
  • ۰۴برخلاف TURP، در بسیاری از بیماران لازم نیست داروی رقیق‌کنندهٔ خون قطع شود؛ پزشک بسته به نوع دارو و بیماری زمینه‌ای دربارهٔ آن تصمیم می‌گیرد.
  • ۰۵چون عمل با بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود، از چند ساعت پیش باید ناشتا باشید.
  • ۰۶بستری معمولاً یک شب یا حتی سرپایی است؛ از قبل یک همراه و وسایل شخصی‌تان را آماده کنید.

نشانه‌های خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید

  • تب یا لرز بعد از عمل
  • درد شدید و رو به افزایش در لگن یا زیر شکم که با مسکن معمولی کم نمی‌شود
  • اصلاً نتوانید ادرار کنید، یا بعد از درآوردن سوند دوباره ادرارتان بند بیاید
  • خون‌ریزی شدید و مداوم در ادرار همراه با لخته‌های فراوان
  • ضعف شدید، سرگیجه یا گیجی ناگهانی
  • با هر کدام از این نشانه‌ها معطل نکنید؛ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین بیمارستان بروید.

۰۳ عمل لیزر پروستات (HoLEP و GreenLight) چطور انجام می‌شود؟

  • ۰۱در HoLEP، جراح از راه مجرا وارد می‌شود، با پرتو لیزر بافت اضافهٔ پروستات را از کپسول اطرافش کامل جدا می‌کند و به داخل مثانه هل می‌دهد؛ سپس همان‌جا با دستگاهی به قطعات ریز خرد و از بدن خارج می‌شود.
  • ۰۲در GreenLight، پرتو لیزر مستقیماً بافت اضافهٔ پروستات را لایه‌به‌لایه تبخیر می‌کند؛ چیزی برای خرد کردن باقی نمی‌ماند و بافتی هم برای آزمایش پاتولوژی به دست نمی‌آید.
  • ۰۳هر دو روش بدون هیچ برشی روی پوست انجام می‌شوند و بسته به اندازهٔ پروستات، معمولاً بین یک تا دو ساعت طول می‌کشند.
  • ۰۴فرق اصلی این دو روش با TURP، نوع انرژی به‌کاررفته است: لیزر هم‌زمان با برداشتن بافت، رگ‌های خونی را هم می‌بندد؛ به همین دلیل خون‌ریزی حین و بعد از عمل به‌مراتب کمتر از TURP است.
  • ۰۵به همین دلیل سوند ادراری معمولاً زودتر، گاهی همان روز یا روز بعد خارج می‌شود و بستری هم کوتاه‌تر از TURP است.
  • ۰۶HoLEP کل بافت را مثل جراحی باز خارج می‌کند؛ برای همین برای پروستات‌های خیلی بزرگ هم جواب می‌دهد و احتمال برگشت علائم و نیاز به عمل مجدد در آن کمتر است.
  • ۰۷GreenLight برای پروستات‌های کوچک تا متوسط سریع‌تر و ساده‌تر است؛ اما چون فقط سطح بافت را برمی‌دارد نه کل آن را، احتمال برگشت علائم در درازمدت کمی بیشتر از HoLEP است.
  • ۰۸عوارض این دو روش شبیه TURP اما معمولاً خفیف‌تر است: سوزش و تکرر موقت ادرار، ناتوانی موقت در نگه داشتن ادرار در هفته‌های اول، و انزال پس‌رونده که در آن منی به‌جای بیرون آمدن وارد مثانه می‌شود.

۰۴ بعد از عمل لیزر پروستات چه مراقبتی لازم است؟

  • ۰۱در دو تا چهار هفتهٔ اول بعد از عمل، از بلند کردن اجسام سنگین، ورزش سنگین و رانندگی طولانی خودداری کنید.
  • ۰۲آب کافی بنوشید تا ادرار رقیق بماند، مگر پزشک محدودیت مایعات داده باشد.
  • ۰۳از یبوست و زور زدن هنگام دفع مدفوع پرهیز کنید؛ فشار شکمی می‌تواند خون‌ریزی خفیفِ باقی‌مانده را دوباره تحریک کند.
  • ۰۴رابطهٔ جنسی را تا زمانی که پزشک اجازه می‌دهد به تعویق بیندازید.
  • ۰۵اگر در هفته‌های اول قطره‌قطره ادرار از دست می‌دهید نگران نباشید؛ این حالت معمولاً موقتی است و با تمرین عضلات کف لگن بهتر می‌شود.
  • ۰۶سر قرارهای پیگیری بروید؛ حتی بعد از این دو روش هم پیگیری سالانهٔ پروستات ادامه دارد.

۰۶ پرسش‌های پرتکرار

فرق HoLEP و GreenLight چیست؟
HoLEP کل بافت اضافهٔ پروستات را از کپسول جدا و خارج می‌کند، برای همین برای پروستات‌های خیلی بزرگ هم مناسب است. GreenLight بافت را در همان‌جا تبخیر می‌کند؛ روشی سریع‌تر و ساده‌تر است اما بیشتر برای پروستات‌های کوچک تا متوسط به کار می‌رود.
آیا لیزر پروستات از TURP بهتر است؟
برای خیلی از مردان، به‌خصوص کسانی که داروی رقیق‌کنندهٔ خون مصرف می‌کنند یا پروستاتشان خیلی بزرگ است، لیزر پروستات خون‌ریزی کمتر و بستری کوتاه‌تری دارد. اما TURP هم روشی امن و پرسابقه است؛ انتخاب نهایی به اندازهٔ پروستات، بیماری‌های زمینه‌ای و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.
آیا برای لیزر پروستات باید داروی رقیق‌کنندهٔ خون را قطع کنم؟
در بیشتر موارد نه؛ یکی از مزیت‌های اصلی این دو روش همین است که خیلی از مردان بدون قطع کامل دارو هم می‌توانند عمل شوند. تصمیم نهایی را پزشک بر اساس نوع دارو و بیماری زمینه‌ای شما می‌گیرد.
بعد از عمل لیزر پروستات چند روز سوند می‌ماند؟
معمولاً یک روز یا کمتر، گاهی حتی همان روز عمل درمی‌آید؛ این یکی از تفاوت‌های اصلی آن با TURP است که سوندش معمولاً یک تا سه روز می‌ماند.
آیا بعد از لیزر پروستات هم انزال پس‌رونده پیش می‌آید؟
بله، احتمالش تقریباً مثل TURP است؛ چون این دو روش هم بافت اطراف گردن مثانه را برمی‌دارند. توانایی نعوظ در بیشتر مردان تغییر نمی‌کند، اما منی معمولاً به‌جای بیرون آمدن وارد مثانه می‌شود.
چند روز بعد از عمل لیزر پروستات می‌توانم سر کار برگردم؟
برای کارهای نشستنی، معمولاً یک هفته کافی است؛ برای کارهای بدنی سنگین بهتر است دو تا سه هفته صبر کنید، کمی کوتاه‌تر از TURP.

خلاصهٔ بالینی

HoLEP و GreenLight دو روش لیزری برای جراحی BPH‌اند که به‌جای رزکسیون الکتریکی مرسوم در TURP، از پرتو لیزر برای برداشتن بافت آدنوماتوز پروستات استفاده می‌کنند. HoLEP با انوکلیشن آناتومیک کامل آدنوم و مورسلاسیون داخل مثانه صرف‌نظر از حجم پروستات جواب می‌دهد و امروز جایگزین پروستاتکتومی باز در هر اندازهٔ پروستات محسوب می‌شود، در حالی که GreenLight با تبخیر فوتوسلکتیو بافت (PVP) گزینه‌ای سریع و کم‌خون‌ریزی برای پروستات‌های کوچک تا متوسط و بیماران تحت ضدانعقاد است. هر دو روش نسبت به TURP خون‌ریزی و بستری کمتری دارند و چون با سالین شست‌وشو می‌شوند نه گلایسین، ریسک سندرم TUR هم در آن‌ها عملاً از بین می‌رود.

۰۱ ارزیابی و انتخاب بیمار برای HoLEP یا GreenLight

  • ۰۱اندیکاسیون اصلی همان اندیکاسیون جراحی BPH است: LUTS متوسط تا شدید مقاوم به درمان دارویی یا عدم‌تحمل آن، رتانسیون عودکننده، هماچوری راجعه با منشأ پروستات، سنگ یا دیورتیکول مثانهٔ ثانویه به انسداد، و در موارد نادرتر نارسایی کلیه ناشی از انسداد.
  • ۰۲سونوگرافی ترانس‌رکتال یا ترانس‌آبدومینال حجم دقیق پروستات را برآورد می‌کند؛ این عدد مهم‌ترین فاکتور در انتخاب بین HoLEP، GreenLight و TURP است. HoLEP مستقل از حجم جواب می‌دهد، در حالی که GreenLight سنتی برای حجم‌های کوچک تا متوسط بهینه‌تر است؛ نسل‌های پرتوان‌تر جدیدتر این محدودیت را تا حدی کم کرده‌اند.
  • ۰۳PSA و در صورت لزوم بیوپسی پروستات پیش از عمل ضروری‌اند؛ چون GreenLight بافتی برای بررسی پاتولوژی باقی نمی‌گذارد، رد کردن کارسینوم هم‌زمان پیش از عمل در این روش اهمیت بیشتری دارد.
  • ۰۴وضعیت ضدانعقاد و آنتی‌پلاکت بیمار باید مشخص شود؛ در بیمارانی که قطع دارو برایشان پرریسک است (استنت کرونر، دریچهٔ مکانیکی، فیبریلاسیون دهلیزی پرریسک)، لیزر بر TURP ارجحیت دارد.
  • ۰۵آنالیز و کشت ادرار پیش از عمل الزامی است؛ در عفونت فعال، عمل تا کنترل کامل عفونت با آنتی‌بیوتیک مناسب به تعویق می‌افتد.
  • ۰۶اوروفلومتری و حجم باقی‌ماندهٔ ادرار پس از تخلیه (PVR)، شدت انسداد را عینی می‌سنجند و پیش از تصمیم نهایی ثبت می‌شوند.
  • ۰۷دسترسی به دستگاه لیزر، مورسلاتور و جراح آموزش‌دیده باید پیش از ارجاع بررسی شود؛ منحنی یادگیری HoLEP به‌مراتب طولانی‌تر از GreenLight و TURP است.

۰۲ درمان و مدیریت جراحی لیزری پروستات طبق گایدلاین

  • ۰۱در LUTS متوسط تا شدید با حجم متوسط پروستات (تقریباً تا ۸۰-۱۰۰ میلی‌لیتر)، هر سه روش TURP، HoLEP و GreenLight گزینه‌های معقول‌اند؛ انتخاب به ترجیح بیمار، وضعیت انعقادی و امکانات مرکز بستگی دارد.
  • ۰۲در پروستات حجیم بالای این محدوده، طبق گایدلاین AUA، انوکلیشن لیزری (HoLEP) روش ترجیحی است و صرف‌نظر از اندازهٔ پروستات، جایگزین پروستاتکتومی باز محسوب می‌شود.
  • ۰۳در بیماران تحت ضدانعقاد فعال یا با ریسک خون‌ریزی بالا، هم HoLEP و هم GreenLight بر TURP ارجحیت دارند؛ در بسیاری موارد نیازی به قطع کامل آنتی‌پلاکت یا حتی وارفارین نیست.
  • ۰۴در HoLEP، آدنوم پروستات با لیزر هولمیوم از کپسول جراحی جدا و به داخل مثانه رانده می‌شود؛ سپس با مورسلاتور مکانیکی خرد و آسپیره می‌شود و برای بررسی پاتولوژی ارسال می‌گردد.
  • ۰۵در GreenLight، لیزر KTP یا LBO با طول موج ۵۳۲ نانومتر بافت آدنوماتوز را به‌صورت فوتوسلکتیو تبخیر می‌کند (PVP)؛ بافتی برای پاتولوژی باقی نمی‌ماند، پس رد کردن کارسینوم هم‌زمان باید پیش از عمل انجام شده باشد.
  • ۰۶هر دو روش با ایریگیشن نرمال‌سالین انجام می‌شوند، نه گلایسین؛ برخلاف TURP مونوپولار، ریسک سندرم TUR در آن‌ها عملاً حذف می‌شود.
  • ۰۷سوند ادراری پس از HoLEP و GreenLight معمولاً زودتر از TURP خارج می‌شود، غالباً ظرف یک شبانه‌روز و گاهی همان روز عمل.
  • ۰۸فالوآپ بالینی ۴ تا ۶ هفته بعد، با اوروفلومتری و تکمیل پرسش‌نامهٔ IPSS، پاسخ درمانی و بی‌اختیاری استرسی گذرا را ارزیابی می‌کند.

پرچم‌های قرمز بالینی

  • رتانسیون ادراری پس از خروج سوند، نیازمند کاتتریزاسیون مجدد
  • هماچوری شدید یا افت همودینامیک؛ هرچند نادرتر از TURP، نیازمند ارزیابی فوری
  • تب بالای ۳۸ درجه یا لرز پس از عمل، مطرح‌کنندهٔ اوروسپسیس
  • بی‌اختیاری استرسی پایدار و فراتر از چند هفته، نیازمند ارزیابی اسفنکتر
  • توقف کامل خروجی سوند، معمولاً نشانهٔ گرفتگی با لخته یا قطعات بافت باقی‌مانده

۰۳ نکات کلیدی بالینی و شواهد HoLEP و GreenLight

  • ۰۱طبق گایدلاین AUA، انوکلیشن لیزری (HoLEP/ThuLEP) باید مستقل از حجم پروستات به‌عنوان گزینهٔ جراحی مطرح شود؛ نتایج عملکردی‌اش با پروستاتکتومی باز قابل‌مقایسه است، با خون‌ریزی و بستری به‌مراتب کمتر.
  • ۰۲مطالعات مقایسه‌ای، افت هموگلوبین و نیاز به تزریق خون را در HoLEP و GreenLight به‌طور چشمگیری کمتر از TURP نشان می‌دهند؛ همین ویژگی این دو روش را برای بیماران تحت ضدانعقاد مناسب کرده است.
  • ۰۳در فالوآپ درازمدت، پروگنوز HoLEP از نظر نیاز به عمل مجدد بهتر از TURP است، چون انوکلیشن آناتومیک کامل بافت باقی‌ماندهٔ کمتری برای رشد مجدد به‌جا می‌گذارد.
  • ۰۴GreenLight در فالوآپ میان‌مدت، بهبود IPSS و Qmax مشابه TURP دارد؛ اما در پروستات‌های حجیم‌تر، نرخ نیاز به درمان مجدد نسبت به HoLEP بالاتر گزارش شده است.
  • ۰۵انزال پس‌رونده در HoLEP و GreenLight تقریباً هم‌تراز با TURP است؛ برخلاف UroLift و Rezum، این دو روش عملکرد انزالی را حفظ نمی‌کنند.

منابع

  1. گایدلاین AUA (انجمن اورولوژی آمریکا) دربارهٔ درمان جراحی بزرگی خوش‌خیم پروستات
  2. گایدلاین EAU (انجمن اورولوژی اروپا) دربارهٔ علائم غیرنورولوژیک دستگاه ادراری تحتانی مردان
  3. گایدلاین NICE (مؤسسهٔ ملی سلامت و تعالی بالینی بریتانیا) دربارهٔ مدیریت علائم دستگاه ادراری تحتانی در مردان