مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۰ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
دوربین از راهِ مجرایِ ادرار وارد میشود و هیچ برشی روی بدن ایجاد نمیشود.
سنگ با لیزر خرد میشود؛ تکههای ریز یا خودشان دفع میشوند یا با یک سبدِ کوچک بیرون کشیده میشوند.
در پایانِ عمل یک لولهٔ نرم و نازک به نامِ استنتِ دبلجی داخلِ حالب میماند تا التهاب بخوابد.
بیشترِ بیماران یک شب در بیمارستان میمانند و روزِ بعد مرخص میشوند.
استنت معمولاً یک تا دو هفته بعد، با یک ویزیتِ کوتاهِ سرپایی، خارج میشود.
۰۱ علائم سنگ حالب چیست؟
۰۱دردِ موجی و شدیدِ پهلو که گاهی تا کشاله یا اندامِ تناسلی میپیچد.
۰۲خونِ ریز یا واضح در ادرار.
۰۳تهوع و استفراغِ همراهِ درد.
۰۴اگر سنگ نزدیکِ مثانه باشد، سوزشِ ادرار، تکررِ ادرار یا حسِ دفعِ ناقص هم اضافه میشود.
۰۵اگر عفونت همراهِ سنگ باشد، تب و لرز هم دیده میشود.
۰۲ چه زمانی یورتروسکوپی لازم میشود؟
۰۱سنگِ حالبِ بزرگتر از حدودِ ۱۰ میلیمتر که بهتنهایی دفع نمیشود.
۰۲سنگی که در دیوارهٔ حالب گیر کرده و راه را کاملاً بسته است.
۰۳سنگشکنیِ برونبدنی قبلی جواب نداده یا تکههای سنگ بعد از آن دفع نشدهاند.
۰۴درد با مسکنِ معمولی کنترل نمیشود یا انسدادِ کلیه ادامه دارد.
۰۵سنگ با عفونتِ ادراری یا اختلالِ عملکردِ کلیه همراه شده است.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
تبِ بالایِ ۳۸.۵ درجه همراهِ دردِ پهلو که نشانهٔ عفونتِ پشتِ سنگ است.
دردی که با مسکنِ معمولی آرام نمیشود.
قطعِ کاملِ ادرار یا کاهشِ شدیدِ حجمِ آن.
لرزِ شدید، گیجی یا افتِ فشارِ خون بعد از یورتروسکوپی که میتواند نشانهٔ عفونتِ خون باشد.
خونریزیِ زیاد و لختهدار در ادرار بعد از عمل که با استراحت کم نمیشود.
در هر کدام از این حالتها معطل نکنید؛ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان بروید.
۰۳ یورتروسکوپی چگونه انجام میشود؟
۰۱پزشک زیرِ بیهوشیِ عمومی یا بیحسیِ نخاعی، دوربینی نازک را از مجرایِ ادرار وارد میکند و از مثانه تا محلِ سنگ در حالب پیش میرود.
۰۲سنگ را با اشعهٔ لیزر به تکههای ریز خرد میکند و تکهها را یا با یک سبدِ کوچک بیرون میکشد یا میگذارد خودشان دفع شوند.
۰۳در پایان، یک لولهٔ نرم و نازک به نامِ استنتِ دبلجی داخلِ حالب میگذارد تا تورمِ ناشیِ از عمل راهِ ادرار را نبندد.
۰۴عمل معمولاً بینِ نیم تا یک ساعت طول میکشد و بیمار همان روز یا فردایش مرخص میشود.
۰۵بعد از عمل، چند روز سوزش، تکررِ ادرار یا دردِ خفیفِ پهلو بهخاطرِ استنت طبیعی است و با مسکنِ ساده و نوشیدنِ آبِ کافی بهتر میشود.
۰۶استنت را معمولاً یک تا دو هفته بعد، با یک ویزیتِ کوتاهِ سرپایی و بیحسیِ موضعی، خارج میکنند.
۰۴ چطور از سنگ حالب و عوارض بعد از عمل پیشگیری کنیم؟
۰۱روزانه دستکم دو تا سه لیتر آب بنوشید تا ادرار رقیق بماند و خطرِ سنگِ جدید کم شود.
۰۲نمک و پروتئینِ حیوانیِ غذا را کم کنید و از قرصِ ویتامینِ C زیاد بپرهیزید.
۰۳اگر سابقهٔ سنگسازیِ مکرر دارید، آزمایشِ ادرارِ ۲۴ساعته و بررسیِ متابولیک را جدی بگیرید.
۰۴تا برداشتنِ استنت، از ورزشِ سنگین و پریدنِ ناگهانی خودداری کنید تا دردِ ناشیِ از حرکتِ استنت کمتر شود.
۰۵قرصِ شلکنندهٔ عضلهٔ حالب را که پزشک برایِ راحتیِ استنت تجویز کرده، طبقِ دستور تا روزِ خارجکردنِ استنت ادامه دهید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
یورتروسکوپی چقدر طول میکشد؟
بسته به اندازه و محلِ سنگ، بینِ نیم تا یک ساعت؛ سنگهایِ سخت یا بالایِ حالب گاهی کمی بیشتر وقت میبرند.
استنتِ دبلجی چقدر اذیت میکند؟
بیشترِ افراد فقط تکررِ ادرار و دردِ خفیفِ پهلو حس میکنند؛ مسکن و آبِ فراوان این ناراحتی را قابلِ تحمل میکند و با خارجکردنِ استنت کاملاً برطرف میشود.
بعد از عمل کِی میتوانم سرِ کار برگردم؟
بیشترِ افراد ظرفِ دو تا سه روز فعالیتِ سبک را از سر میگیرند؛ کارِ سنگین را تا برداشتنِ استنت به تعویق بیندازید.
اگر استنت را سرِ وقت برندارند چه میشود؟
ماندنِ طولانیِ استنت خطرِ عفونت، رسوبِ نمک روی آن و گرفتگیِ حالب را بالا میبرد؛ تاریخِ خارجکردنش را حتماً پیگیری کنید.
یورتروسکوپی با سنگشکنیِ برونبدنی چه فرقی دارد؟
در سنگشکنیِ برونبدنی، امواج از بیرونِ بدن سنگ را میشکنند و دوربینی وارد نمیشود؛ یورتروسکوپی با دیدِ مستقیم سنگ را خرد و خارج میکند و برایِ سنگهایِ بزرگتر یا گیرکرده مطمئنتر است.
بعد از یورتروسکوپی سنگ دوباره برمیگردد؟
اگر علتِ سنگسازی بررسی و اصلاح نشود، امکانِ عود هست؛ نوشیدنِ آبِ کافی و پیگیریِ آزمایشهایِ توصیهشده این خطر را کم میکند.
خلاصهٔ بالینی
سنگ حالب انسدادِ حادِ مسیرِ ادراری، کولیکِ کلیوی، هماچوری و گاهی عفونتِ صعودی ایجاد میکند. یورتروسکوپی (URS) استانداردِ درمانِ اندوسکوپیکِ سنگهایِ میانی و دیستالِ حالب است و برایِ بسیاری از سنگهایِ پروگزیمال هم بهکار میرود؛ لیزرِ هولمیوم سنگ را خرد میکند، فورسپس یا بسکت تکهها را خارج میکند و معمولاً استنتِ دبلجی هم گذاشته میشود. انتخابِ URS در برابرِ ESWL یا PCNL به اندازه، محل و ترکیبِ سنگ و آناتومیِ حالب بستگی دارد.
۰۱ تشخیص و ارزیابیِ سنگِ حالب پیش از یورتروسکوپی
۰۱شرحِ حال و معاینه: کولیکِ تیپیک که از پهلو به کشاله تیر میکشد، حساسیتِ زاویهٔ کاستوورتبرال، و علائمِ همراه مثلِ تب، رتانسیون یا آنوری در انسدادِ دوطرفه یا کلیهٔ تک.
۰۲آزمایش: آنالیزِ ادرار و کشتِ ادرار پیش از هر مداخله الزامی است؛ در صورتِ عفونت، پیش از URS آنتیبیوتیک شروع میشود و در صورتِ لزوم درناژِ اورژانسی با نفروستومی یا استنتِ حالبی انجام میگیرد.
۰۳تصویربرداری: سیتیِ بدونِ کنتراستِ کلیه-حالب-مثانه (CT-KUB) استانداردِ تشخیص است؛ در بارداری یا محدودیتِ اشعه، سونوگرافی جایگزین میشود.
۰۴ارزیابیِ عملکردِ کلیه: کراتینین و برآوردِ GFR، بهویژه در انسدادِ دوطرفه، کلیهٔ پیوندی یا تککلیوی.
۰۵بررسیِ ریسکِ بیهوشی و داروهایِ ضدِ انعقاد پیش از عمل؛ در بیمارانِ پرخطر، هماهنگی با متخصصِ بیهوشی لازم است.
۰۲ درمان و مدیریتِ سنگِ حالب با یورتروسکوپی طبقِ گایدلاین
۰۱پیش از عمل: اگر کشتِ ادرار مثبت باشد، طبقِ آنتیبیوگرام درمانِ آنتیبیوتیکیِ هدفمند تا کنترلِ عفونت انجام میشود؛ در یوروسپسیسِ همراهِ انسداد، درناژِ اورژانسی با استنتِ حالبی یا نفروستومی اولویت دارد و URSِ تعریفی به بعد از کنترلِ عفونت موکول میشود.
۰۲بیهوشیِ عمومی یا اسپاینال، بسته به شرایطِ بیمار و مدتِ تخمینیِ عمل انتخاب میشود.
۰۳یورتروسکوپِ نیمهسخت یا فلکسیبل - بسته به محلِ سنگ - از مجرا و مثانه تا حالب پیش میرود؛ در صورتِ نیاز، روی گایدوایرِ ایمنی یا با دیلاتاسیونِ ملایمِ دهانهٔ حالبی.
۰۴لیزرِ هولمیوم:YAG (یا لیزرِ فایبرِ تولیوم در مراکزِ مجهزتر) با تنظیمِ انرژی و فرکانسِ متناسب با ترکیبِ حدسیِ سنگ، آن را خرد میکند؛ برایِ سنگهایِ شکننده تکنیکِ داستینگ (خردکردنِ کامل به ذراتِ ریز) و برایِ سنگهایِ سختتر، شکستن و بسکتکردنِ تکهها بهکار میرود.
۰۵فرگمانها با بسکتِ نیتینول خارج و نمونه برایِ آنالیزِ ترکیبِ سنگ ارسال میشود.
۰۶در اغلبِ موارد، بهخصوص با ادمِ حالبی، پرفوراسیونِ مخاطی، سنگِ باقیمانده یا احتمالِ استریکچر، در انتهایِ عمل استنتِ دبلجی گذاشته میشود؛ در مواردِ منتخب و بدونِ عارضه، URS بدونِ استنت هم قابلِ انجام است.
۰۷فالوآپ: خارجکردنِ استنت طیِ یک تا دو هفته با ویزیتِ سیستوسکوپی؛ تصویربرداریِ کنترل با سونوگرافی یا KUB برایِ ردِ سنگِ باقیمانده یا هیدرونفروزِ پایدار.
پرچمهای قرمز بالینی
تبِ بالایِ ۳۸.۵ درجه یا لرزِ همراهِ انسدادِ حالبی، مطرحکنندهٔ یوروسپسیس است؛ نیازِ فوری به درناژ با استنت یا نفروستومی و آنتیبیوتیکِ وسیعالطیف پیش از هر مداخلهٔ تعریفی.
آنوری یا انسدادِ کاملِ دوطرفه یا کلیهٔ تک، اورژانسِ اورولوژیک با ریسکِ نارساییِ حادِ کلیه است.
پرفوراسیونِ حالب حینِ عمل یا خونریزیِ غیرِمنتظره، نیازِ به قطعِ عمل، گذاشتنِ استنت یا نفروستومی و پیگیریِ تصویربرداری دارد.
دردِ شدیدِ پهلو، تبِ مداوم یا علائمِ سپتیک پس از ترخیص، مطرحکنندهٔ انسدادِ استنت یا پیلونفریت است و نیازِ ارزیابیِ فوری دارد.
افتِ بروندهِ ادراری یا افزایشِ کراتینین پس از عمل، نیازِ بررسیِ فوریِ باز بودنِ استنت و عملکردِ کلیه دارد.
۰۳ نکاتِ کلیدیِ بالینی و شواهدِ یورتروسکوپی
۰۱طبقِ گایدلاینِ EAU، برایِ سنگهایِ حالبیِ زیرِ ۱۰ میلیمتر هم URS و هم ESWL گزینهٔ خطِ اولاند؛ برایِ سنگهایِ بزرگتر یا سنگهایِ پروگزیمالِ سخت، URS نرخِ پاکشدنِ کاملِ سنگِ بالاتری نشان داده است.
۰۲گایدلاینِ AUA گذاشتنِ روتینِ استنت بعد از URSِ بدونِ عارضه را برایِ همهٔ بیماران الزامی نمیداند؛ تصمیم بر اساسِ ریسکفاکتورهایِ فردی مثلِ ادمِ حالبی، سنگِ باقیمانده و طولِ مدتِ عمل گرفته میشود.
۰۳کشتِ ادرارِ پیش از عمل و درمانِ عفونتِ فعال، مهمترین اقدامِ پیشگیرانه از یوروسپسیسِ پس از URS است.
۰۴آلفابلوکر مثلِ تامسولوسین بعد از URS علائمِ استنت را کم میکند؛ بخشی از این علائم از رفلاکسِ ادرار به سمتِ کلیه حینِ دفع میآید، چون استنت مکانیسمِ طبیعیِ ضدِ رفلاکسِ اتصالِ حالب-مثانه را از بین میبرد.
۰۵پروگنوزِ URS برایِ سنگهایِ زیرِ ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر عالی است؛ عارضهٔ جدی مثلِ پرفوراسیون، آواسیون یا استریکچرِ حالب در مراکزِ باتجربه زیرِ چند درصد باقی میماند.
