مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۱ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
سوند ادراری معمولاً یک تا سه روز بعد از عمل TURP برداشته میشود.
ادرار صورتیرنگ و کمی سوزش ادرار تا چند هفته بعد از عمل طبیعی است.
بلند کردن اجسام سنگین، دوچرخهسواری، رابطهٔ جنسی و زور زدن هنگام دستشویی رفتن را تا سه تا چهار هفته کنار بگذارید.
نوشیدن آب فراوان خطر لخته شدن خون در مثانه را کم میکند.
ویزیت پیگیری معمولاً چهار تا شش هفته بعد از عمل انجام میشود.
۰۱ بعد از عمل TURP چه علائمی طبیعی است؟
۰۱ادرار صورتی یا قرمز کمرنگ در روزهای اول طبیعی است و کمکم روشنتر میشود.
۰۲سوزش ادرار، تکرر ادرار و نیاز فوری و ناگهانی به دستشویی رفتن تا چند هفته طبیعی است و کمکم بهتر میشود.
۰۳وقتی سوند وصل است، ممکن است احساس گرفتگی یا فشار در پایین شکم داشته باشید.
۰۴چند روز اول بعد از برداشتن سوند، ممکن است ادرار را کامل نگه ندارید یا قطرهقطره بریزد؛ این هم طبیعی است و بهتدریج بهبود مییابد.
۰۵حدود روز هفتم تا چهاردهم، وقتی دلمهٔ روی محل عمل میافتد، ممکن است چند لختهٔ خون کوچک یا خونریزی کمی بیشتر ببینید.
۰۲ چرا بعد از عمل TURP خونریزی و سوزش ادرار طبیعی است؟
۰۱در عمل TURP، بافت اضافهٔ پروستات از داخل مجرا برداشته میشود؛ محل برداشتهشده تا حدود شش هفته کمکم ترمیم میشود و در همین مدت کمی خونریزی و سوزش طبیعی است.
۰۲دلمهای که روی محل عمل میبندد، حدود روز هفتم تا چهاردهم میافتد و همین باعث خونریزی گذرای چند روزه میشود.
۰۳سوند و بادکنک کوچکی که آن را داخل مثانه نگه میدارد، مثانه را تحریک میکند و گاهی باعث گرفتگی مثانه میشود.
۰۴بعد از برداشتن سوند، مثانه و عضلهٔ نگهدارندهٔ ادرار چند روز لازم دارند تا هماهنگی قبل از عمل را دوباره پیدا کنند؛ برای همین کنترل ادرار در روزهای اول کامل نیست.
۰۵کمآبی بدن، یبوست و فعالیت سنگین فشار داخل مثانه را بالا میبرند و خونریزی را تشدید میکنند.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
اگر اصلاً نتوانید ادرار کنید یا سوند مسدود شود و پایین شکم بهشدت متورم و دردناک شود، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
اگر خونریزی شدید همراه با لختهٔ درشت رنگ ادرار را کاملاً قرمز پررنگ کند یا لولهٔ سوند را مسدود کند، فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید.
تب، لرز یا احساس بدحالی شدید نشانهٔ عفونت است؛ همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
درد شدید و روبهافزایش شکم یا کمر، یا تهوع و استفراغ مداوم، نشانهٔ هشدار است؛ همان روز به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
اگر بعد از برداشتن سوند مدتی ادرارتان طبیعی بوده و بعد یکهو دوباره اصلاً نتوانید ادرار کنید، همان لحظه به اورژانس مراجعه کنید.
۰۳ مراقبت از سوند و بازگشت به فعالیت بعد از عمل TURP چگونه است؟
۰۱کیسهٔ سوند را همیشه پایینتر از سطح مثانه نگه دارید و لولهٔ آن را با چسب به ران پا ثابت کنید تا کشیده نشود.
۰۲هر روز نوک آلت و دور سوند را با آب ولرم و صابون ملایم بشویید و کیسه را پیش از پر شدن کامل خالی کنید.
۰۳آب فراوان بنوشید، مگر پزشک محدودیت خاصی گفته باشد؛ این کار لختهٔ خون در مثانه را کم میکند.
۰۴برای درد خفیف از مسکنی که پزشک تجویز کرده استفاده کنید و بدون هماهنگی با پزشک سراغ داروهای رقیقکنندهٔ خون نروید.
۰۵بلند کردن اجسام سنگین، ورزش سنگین، دوچرخهسواری و رابطهٔ جنسی را تا سه تا چهار هفته کنار بگذارید؛ پیادهروی سبک را از همان روزهای اول شروع کنید.
۰۶برای جلوگیری از زور زدن هنگام اجابت مزاج، خوراکیهای فیبردار بخورید و در صورت نیاز از نرمکنندهٔ مدفوعی که پزشک تجویز کرده کمک بگیرید.
۰۴ چطور از عوارض دورهٔ نقاهت TURP پیشگیری کنیم؟
۰۱تا از بین رفتن کامل اثر بیهوشی و تا زمانی که سوند دارید، رانندگی نکنید.
۰۲با نوشیدن آب کافی، خوردن غذاهای فیبردار و پیادهروی سبک، از یبوست پیشگیری کنید تا هنگام اجابت مزاج زور نزنید.
۰۳از نشستن طولانی و بیحرکتی هم پرهیز کنید؛ پیادهروی کوتاه و منظم به گردش خون کمک میکند و روند بهبودی را سریعتر میکند.
۰۴قرار پیگیری با اورولوژیست را حدود چهار تا شش هفته بعد از عمل فراموش نکنید تا روند بهبودی و کیفیت ادرار بررسی شود.
۰۵اگر آسپرین یا داروی رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنید، بدون هماهنگی با پزشک دوباره شروعش نکنید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
سوند بعد از عمل TURP چند روز میماند؟
معمولاً یک تا سه روز طول میکشد؛ اگر خونریزی بیشتر باشد یا مثانه نیاز به شستوشو داشته باشد، پزشک سوند را چند روز بیشتر نگه میدارد.
چه زمانی بعد از عمل TURP میتوانم سر کار برگردم؟
کارهای اداری و سبک را معمولاً یک تا دو هفته بعد و کارهای بدنی و سنگین را چهار تا شش هفته بعد از عمل شروع کنید.
خون در ادرار بعد از TURP تا کِی طبیعی است؟
کمی رنگی بودن ادرار تا چند هفته طبیعی است، بهخصوص حدود روز هفتم تا چهاردهم؛ اگر خونریزی شدید شود یا لختهٔ درشت ببینید، به پزشک اطلاع دهید.
چند وقت بعد از TURP میتوانم رابطهٔ جنسی داشته باشم؟
معمولاً سه تا چهار هفته صبر کنید تا محل عمل کامل ترمیم شود؛ زمان دقیق را در ویزیت پیگیری از پزشکتان بپرسید.
چرا بعد از TURP کنترل ادرار خوب نیست؟
در روزهای اول، بهخصوص بعد از برداشتن سوند، مثانه و عضلهٔ نگهدارندهٔ ادرار هنوز کامل هماهنگ نشدهاند؛ این حالت معمولاً طی چند هفته بهتر میشود و برای تثبیت کامل الگوی ادراری گاهی تا سه ماه طول میکشد.
آیا بعد از TURP انزال تغییر میکند؟
در بیشتر مردان، مایع انزال بهجای بیرون آمدن به داخل مثانه میریزد؛ به این حالت انزال برگشتی میگویند، بیخطر است اما معمولاً دائمی میماند.
خلاصهٔ بالینی
دورهٔ نقاهت TURP شامل سوند ادراری کوتاهمدت، هماچوری گذرا و بازگشت تدریجی به فعالیت طبیعی طی چهار تا شش هفته است. شایعترین عارضهٔ این دوره خونریزی ثانویه است که معمولاً حدود روز هفتم تا چهاردهم، همزمان با افتادن دلمهٔ بستر رزکسیون، رخ میدهد؛ رتانسیون ناشی از لختهٔ خون و علائم تحریکی مثانه هم از عوارض شایع همین دورهاند. پروگنوز عملکردی معمولاً مطلوب است و بیشتر بیماران طی شش تا دوازده هفته الگوی ادراری باثباتی پیدا میکنند.
۰۱ ارزیابی بالینی در دورهٔ نقاهت TURP
۰۱پیش از ترخیص، باز بودن سوند (پتانسی) و شفافیت ادرار داخل کیسه بررسی میشود؛ اگر ایریگاسیون مداوم (CBI) در جریان باشد، سرعت آن تا شفافتر شدن نسبی ادرار تنظیم میشود.
۰۲پیش از خارج کردن سوند، توان بیمار برای دفع خودبهخودی ارزیابی میشود؛ در موارد مشکوک، یک تریال بدون سوند (TWOC) انجام میشود.
۰۳بافت رزکسیونشده در TURP همیشه برای پاتولوژی فرستاده میشود؛ اگر گزارش پاتولوژی آدنوکارسینومای اتفاقی -T1a با حداکثر پنج درصد بافت درگیر یا T1b با بیش از پنج درصد- نشان دهد، پیگیری یا ارجاع برای مدیریت سرطان پروستات بر اساس سن و امید به زندگی بیمار تصمیمگیری میشود.
۰۴در هماچوری شدید یا افت فشار خون، هموگلوبین و هماتوکریت بررسی میشود و در صورت لزوم، وضعیت انعقادی (کواگولاسیون) هم ارزیابی میشود.
۰۵در تب بالای ۳۸ درجه یا علائم سیستمیک، کشت ادرار درخواست میشود؛ در شک به سپسیس، کشت خون و پانل آزمایشگاهی سپسیس -لاکتات، CBC و CRP- هم درخواست میشود.
۰۶در رتانسیون عودکننده یا بیاختیاری ادراری پایدار بعد از هفتهٔ ششم، فالوآپ با یورودینامیک یا سیستوسکوپی برای رد تنگی مجرا یا گردن مثانه در نظر گرفته میشود.
۰۲ مدیریت نقاهت و عوارض TURP طبق گایدلاین
۰۱سوند سهراهه با ایریگاسیون مداوم سالین (CBI) در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول برای پیشگیری و رفع رتانسیون لختهای استفاده میشود؛ سرعت ایریگاسیون بر اساس شفافیت خروجی تنظیم میشود.
۰۲در رتانسیون حاد لخته، شستوشوی دستی مثانه با سرنگ تومی انجام میشود؛ در موارد مقاوم، بازگشت به اتاق عمل برای کوآگولاسیون اندوسکوپیک نقطهٔ خونریزی در نظر گرفته میشود.
۰۳سوند معمولاً روز اول تا سوم بعد از عمل، پس از شفاف شدن نسبی ادرار و ثبات همودینامیک، خارج میشود.
۰۴درد اسپاسم مثانه با آنتیکولینرژیک یا آلفابلوکر کنترل میشود؛ برای مسکن، استامینوفن ارجحیت دارد و در روزهای اول بعد از عمل، بهدلیل ریسک خونریزی، از NSAID پرهیز میشود.
۰۵به بیمار توصیه میشود فعالیت سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و رابطهٔ جنسی را تا سه تا چهار هفته محدود کند و برای پیشگیری از یبوست، نرمکنندهٔ مدفوع مصرف کند.
۰۶ویزیت فالوآپ در هفتهٔ چهارم تا ششم، ارزیابی علائم ادراری و IPSS، بررسی جواب پاتولوژی بافت رزکسیونشده و در صورت نیاز اوروفلومتری و PVR را شامل میشود؛ در آدنوکارسینومای اتفاقی، پیگیری بر اساس سن و امید به زندگی بیمار تصمیمگیری میشود.
۰۷پیش از ترخیص، بیمار دربارهٔ ریسک خونریزی ثانویه در روز هفتم تا چهاردهم و لزوم مراجعهٔ فوری در صورت خونریزی شدید یا رتانسیون، آموزش میبیند.
پرچمهای قرمز بالینی
رتانسیون حاد همراه با اتساع دردناک مثانه یا مسدود شدن سوند با لختهٔ درشت، نیاز به شستوشوی فوری مثانه یا تعویض سوند دارد.
افت فشار خون یا افت قابلتوجه هموگلوبین همراه با هماچوری حجیم، نشانهٔ خونریزی فعال است و نیاز به بستری مجدد و گاهی مداخلهٔ اندوسکوپیک دارد.
تب بالای ۳۸ درجه، لرز یا افت فشار خون همراه با علائم ادراری، مطرحکنندهٔ یوروسپسیس (سپسیس با منشأ ادراری) است و درمان آنتیبیوتیک تزریقی فوری میطلبد.
درد و تورم روبهافزایش اسکروتوم یا کشالهٔ ران، احتمال اپیدیدیمیت یا بهندرت گانگرن فورنیه را مطرح میکند و ارزیابی فوری میخواهد.
ناتوانی در دفع ادرار بعد از خارج کردن سوند (رتانسیون حاد پس از TWOC)، نیاز به سوندگذاری مجدد فوری دارد.
۰۳ نکات کلیدی بالینی و شواهد دورهٔ نقاهت TURP
۰۱گایدلاین EAU و AUA برای بیشتر بیماران TURP بدون عارضهٔ حاد حین عمل، سوندگذاری کوتاهمدت -معمولاً یک تا سه روز- را توصیه میکنند.
۰۲خونریزی ثانویهٔ حدود روز هفتم تا چهاردهم شایعترین علت مراجعهٔ مجدد بیمار به اورژانس بعد از TURP است و در بیشتر موارد خودمحدودشونده است.
۰۳با جایگزینی TURP بایپولار و ایریگاسیون سالین بهجای TURP مونوپولار کلاسیک -با ایریگاسیون گلایسین-، ریسک سندرم TURP و هیپوناترمی رقتی عملاً به حداقل رسیده است.
۰۴انزال برگشتی در بخش بزرگی از بیماران بعد از TURP رخ میدهد و باید پیش از عمل به بیمار توضیح داده شود؛ فراوانی آن بهمراتب بیشتر از داروهای خوراکی BPH است.
۰۵گایدلاین AUA هم بر شروع زودهنگام راهرفتن از همان روز اول برای کاهش ریسک ترومبوآمبولی تأکید دارد و هم توصیه میکند فعالیت سنگین تا حدود چهار هفته برای کاهش ریسک خونریزی ثانویه محدود شود.
منابع
گایدلاین EAU ۲۰۲۴ دربارهٔ BPH/LUTS مردان
گایدلاین AUA/SUFU دربارهٔ درمان جراحی BPH
گایدلاین NICE (NG123) دربارهٔ علائم مجاری ادراری در مردان
