مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۱ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبهروزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴
در یک نگاه
کفِ درشت و زودگذر که تا یکیدو دقیقه از بین میرود، معمولاً طبیعی است.
کفِ ریز و پایدار، شبیهِ سفیدهٔ تخممرغِ زدهشده، میتواند نشانهٔ دفعِ پروتئین از کلیه باشد.
ادرارِ غلیظِ صبحگاهی و کمآبیِ بدن، شایعترین دلیلِ بیخطرِ کف کردنِ ادرار هستند.
کفآلودیِ ادرار همراه با ورمِ پا یا صورت، نیاز به آزمایشِ فوریِ ادرار دارد.
کفآلودی در هر بار دستشویی رفتن، حتی با نوشیدنِ آبِ کافی، باید بررسی شود.
۰۱ ادرارِ کفآلودِ طبیعی و خطرناک چه فرقی دارند؟
۰۱کفِ طبیعی درشت و حبابی است و معمولاً تا یکیدو دقیقه پس از سیفون زدن از بین میرود.
۰۲کفِ ناشی از دفعِ پروتئین ریز و متراکم است، شبیهِ کفِ صابون یا سفیدهٔ تخممرغِ زدهشده، و حتی با چند بار سیفون زدن هم کامل از بین نمیرود.
۰۳اگر کف فقط گاهبهگاه، مثلاً در ادرارِ اولِ صبح یا زمانِ کمآبیِ بدن، دیده شود، معمولاً طبیعی است.
۰۴تکرارِ کفآلودی در هر بار دستشویی رفتن، صرفنظر از میزانِ آبِ بدن، نشانهٔ هشداردهنده است.
۰۵ورمِ پلک و صورت بعدِ بیدار شدن، ورمِ پا در انتهایِ روز، یا کفآلودیِ همراه با خستگی و کاهشِ حجمِ ادرار، نشانهٔ درگیریِ کلیه است.
۰۲ چرا ادرار کفآلود میشود؟
۰۱ادرارِ غلیظِ صبحگاهی یا کمآبیِ بدن: شایعترین علتِ بیخطرِ کف کردنِ ادرار است.
۰۲سرعتِ زیادِ جریانِ ادرار: ادرار کردنِ سریع یا در حالتِ ایستاده هوا را وارد جریانِ ادرار میکند و کفِ زودگذر میسازد.
۰۳موادِ شویندهٔ باقیمانده در کاسهٔ توالت: هیچ ربطی به سلامتِ بدن ندارد و فقط میتواند کفِ موقتی بسازد.
۰۴دیابت و فشارِ خونِ بالایِ کنترلنشده: بهمرورِ زمان به فیلترِ کلیه آسیب میزنند و پروتئین را وارد ادرار میکنند.
۰۵التهاب یا آسیبِ فیلترِ کلیه: باعثِ دفعِ مقدارِ زیادی پروتئین در ادرار میشود.
۰۶پروتئینِ وضعیتی در جوانها: در برخی افرادِ جوان، پروتئین فقط در حالتِ سرپا و فعال وارد ادرار میشود و در ادرارِ اولِ صبح دیده نمیشود؛ این حالت بیخطر است.
۰۷عفونتِ ادراری، برگشتِ منی به مثانه در مردها یا مسمومیتِ بارداری: هرکدام میتواند ادرار را موقتاً کفآلود کند.
نشانههای خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید
ورمِ ناگهانیِ صورت، پلک یا پاها همراه با کفآلودیِ ادرار؛ نشانهٔ احتمالیِ دفعِ شدیدِ پروتئین از کلیه است. همان روز به پزشک مراجعه کنید.
کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا قطعِ کاملِ دفعِ ادرار همراه با کفآلودی؛ نشانهٔ هشداردهندهٔ آسیبِ کلیه است. با اورژانس تماس بگیرید.
کفآلودیِ ادرار همراه با رنگِ خونی یا صورتی؛ نشانهٔ درگیریِ همزمانِ کلیه است. همان روز ویزیت شوید.
خستگیِ شدید، تهوع، بیاشتهایی یا خارشِ پوست همراه با کفآلودیِ مداوم؛ میتواند نشانهٔ افتِ عملکردِ کلیه باشد. همان هفته آزمایش بدهید.
کفآلودیِ ادرار همراه با فشارِ خونِ بالا، سردرد یا تاریِ دید در بارداری؛ نشانهٔ احتمالیِ مسمومیتِ بارداری است. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
شروعِ تازهٔ کفآلودیِ ادرار در فردِ دیابتی یا مبتلا به فشارِ خونِ بالا؛ میتواند اولین نشانهٔ آسیبِ کلیه باشد. هرچه زودتر آزمایشِ ادرار بدهید.
۰۳ ادرارِ کفآلود چه زمانی درمان لازم دارد؟
۰۱درمان بر اساسِ علتِ اصلی تعیین میشود؛ خودِ «کفآلودیِ ادرار» همیشه بیماری نیست، گاهی فقط یک نشانه یا حتی کاملاً طبیعی است.
۰۲اولین قدم، آزمایشِ سادهٔ ادرار با نوارِ ادراری برایِ بررسیِ پروتئین است.
۰۳اگر آزمایش پروتئین را نشان داد، پزشک با نمونهٔ ادرارِ دیگری آن را تکرار میکند تا مشخص شود دفعِ پروتئین موقتی بوده یا پایدار است.
۰۴اگر علتِ کفآلودی دیابت یا فشارِ خونِ بالا باشد، کنترلِ قندِ خون و فشارِ خون با داروهایِ مناسب، دفعِ پروتئین را کم میکند.
۰۵اگر عفونتِ ادراری علت باشد، دورهٔ آنتیبیوتیک طبقِ تجویزِ پزشک، کفآلودی را برطرف میکند.
۰۶اگر دفعِ پروتئین فقط در حالتِ سرپا دیده شود و در ادرارِ اولِ صبح نباشد، نیازی به دارو نیست و فقط پیگیریِ دورهای کافی است.
۰۷اگر آسیبِ کلیه تأیید شود، ارجاع به فوقتخصصِ کلیه برایِ بررسیِ دقیقتر و درمانِ هدفمند لازم است.
۰۴ چطور از کفآلود شدنِ ادرار پیشگیری کنیم؟
۰۱روزانه بهاندازهٔ کافی آب بنوشید تا ادرار غلیظ نشود و کفِ کاذب کمتر شود.
۰۲اگر دیابت دارید، قندِ خون را طبقِ دستورِ پزشک کنترل کنید؛ قندِ خونِ بالا و کنترلنشده بهمرورِ زمان به فیلترِ کلیه آسیب میزند.
۰۳فشارِ خون را بهطورِ منظم اندازه بگیرید و در محدودهٔ طبیعی نگه دارید.
۰۴مصرفِ خودسرانه و طولانیمدتِ مسکنها را کنار بگذارید؛ این داروها به کلیه آسیب میرسانند.
۰۵اگر سابقهٔ خانوادگیِ بیماریِ کلیوی دارید، هر سال آزمایشِ ادرار و کراتینینِ خون بدهید.
۰۶ پرسشهای پرتکرار
آیا کف کردنِ ادرار همیشه نشانهٔ بیماریِ کلیه است؟
نه. رایجترین دلیل، غلظتِ ادرارِ اولِ صبح یا کمآبیِ بدن است. اگر کف زود از بین برود و همیشگی نباشد، جایِ نگرانی نیست.
چطور بفهمم کفِ ادرارم طبیعی است یا نه؟
کفِ طبیعی درشت است و در یکیدو دقیقه محو میشود. کفِ ناشی از پروتئین ریز، متراکم و پایدار است و حتی بعدِ چند بار سیفون زدن هم باقی میماند.
برایِ بررسیِ کفآلودیِ ادرار چه آزمایشی باید بدهم؟
آزمایشِ ادرار با نوارِ ادراری اولین قدم است. اگر پروتئین مثبت شد، آزمایشِ نسبتِ پروتئین به کراتینینِ ادرار دقیقتر نشان میدهد چقدر پروتئین دفع میشود.
آیا نوعِ غذا میتواند ادرار را کفآلود کند؟
غذایِ پرنمک یا کمآبیِ ناشی از عرقِ زیاد، ادرار را غلیظ و کفآلود میکند، اما این کف با نوشیدنِ آبِ کافی برطرف میشود و به کلیه ربطی ندارد.
کفآلودیِ ادرار در مردها چه دلیلِ خاصی میتواند داشته باشد؟
در مردها، اگر منی بهجایِ خروج از بدن به داخلِ مثانه برگردد، اولین ادرارِ بعد از انزال ممکن است کفآلود دیده شود؛ این حالت ربطی به کلیه ندارد.
اگر آزمایشِ پروتئینِ ادرار مثبت شد، حتماً بیمارم؟
نه لزوماً. تب، ورزشِ سنگین و کمآبیِ موقت هم میتوانند پروتئین را برایِ یکبار بالا نشان دهند. پزشک با تکرارِ آزمایش، موقتی یا دائمی بودنِ آن را مشخص میکند.
خلاصهٔ بالینی
کفآلودیِ ادرار یافتهای غیراختصاصی است که باید بینِ کفِ درشت و زودگذرِ ناشی از تلاطمِ جریان یا غلظتِ ادرار، و کفِ ریز و پایدارِ ناشی از دفعِ پروتئین افتراق داده شود. پروتئینوری ممکن است گذرا و خوشخیم باشد (تب، ورزش، کمآبی، پروتئینوریِ وضعیتی) یا پاتولوژیک، که در این صورت نفروپاتیِ دیابتی، بیماریهایِ گلومرولی و نفروپاتیِ ناشی از فشارِ خونِ بالا شایعترین عللِ آن هستند. ارزیابیِ اولیه با یورینالیز و نسبتِ پروتئین به کراتینینِ ادرار طبقِ گایدلاینِ KDIGO انجام میشود و در مردان، انزالِ رتروگراد نیز بهعنوانِ یک علتِ غیرکلیویِ باید مدنظر باشد.
۰۱ تشخیص و ارزیابیِ ادرارِ کفآلود و پروتئینوری
۰۱شرححالِ دقیق: زمانِ بروزِ کف (فقط صبحها یا همیشه)، سرعتِ محو شدنِ کف، همزمانی با ادرارِ ایستاده یا کمآبی، و علائمِ همراه مثلِ ادم، خستگی یا کاهشِ برونده.
۰۲یورینالیز با دیپاستیک بهعنوانِ اسکرینِ اولیه؛ دیپاستیک عمدتاً آلبومین را نشان میدهد و پروتئینهایِ غیرآلبومینی (مثلِ زنجیرهٔ سبک) را ممکن است از دست بدهد.
۰۳در صورتِ مثبت بودنِ دیپاستیک، درخواستِ UPCR یا UACR روی نمونهٔ اسپاتِ اولِ صبح.
۰۴در شکِ بالینی به پروتئینوریِ وضعیتی در نوجوان یا جوانِ بدونِ علامت، مقایسهٔ نمونهٔ اولِ صبح با نمونهٔ روزانه برایِ افتراق.
۰۵تکرارِ آزمایشِ مثبت طیِ ۲ تا ۳ نوبت با فاصلهٔ حداقلِ چند هفته، پیش از تشخیصِ پروتئینوریِ پایدار؛ طبقِ گایدلاینِ KDIGO.
۰۶در پروتئینوریِ پایدار: چکِ کراتینینِ سرم و eGFR، قندِ خونِ ناشتا یا HbA1c، آنالیزِ رسوبِ ادرار برایِ RBC cast یا دیسمورفیک، و فشارِ خون.
۰۷در پروتئینوریِ رنجِ نفروتیک، افتِ سریعِ eGFR یا هماچوریِ گلومرولارِ همراه، ارجاعِ زودهنگام به نفرولوژی برایِ بررسیِ سرولوژیک و در صورتِ نیاز بیوپسیِ کلیه.
۰۸در مردی با کفآلودیِ پس از ارگاسم و دیپاستیکِ منفی، بررسیِ ادرارِ پس از انزال برایِ اسپرم جهتِ ردِ انزالِ رتروگراد.
۰۹در بارداری همراه با کفآلودیِ تازه، چکِ فوریِ فشارِ خون و پروتئینِ ادرار برایِ ردِ پرهاکلامپسی.
۰۲ درمان و مدیریتِ کفآلودیِ ادرار طبقِ گایدلاین
۰۱در پروتئینوریِ گذرا (تب، ورزشِ سنگین، کمآبی) یا پروتئینوریِ وضعیتیِ تأییدشده، مداخلهای لازم نیست؛ فالوآپِ سالانه با یورینالیز کافی است.
۰۲در آلبومینوریِ دیابتی یا ناشی از فشارِ خونِ بالا، مهارکنندهٔ ACE یا ARB بهعنوانِ خطِ اول و صرفنظر از عددِ فشارِ خون، برایِ اثرِ رنوپروتکتیو شروع یا تنظیم میشود.
۰۳قندِ خون طبقِ هدفِ گایدلاینِ دیابت بهطورِ سختگیرانه کنترل میشود؛ در بیمارِ منتخب، مهارکنندهٔ SGLT2 برایِ کند کردنِ پروگرسیونِ نفروپاتیِ دیابتی افزوده میشود.
۰۴فشارِ خون طبقِ هدفِ گایدلاینِ KDIGO برایِ بیمارِ پروتئینوریک کنترل میشود.
۰۵در سندرمِ نفروتیک یا گلومرولونفریتِ مطرح، ارجاعِ فوری به نفرولوژی برایِ درمانِ اختصاصی و مدیریتِ ادم و ریسکِ ترومبوآمبولی لازم است.
۰۶در عفونتِ ادراریِ همراه، آنتیبیوتیکِ هدفمند طبقِ کشتِ ادرار و الگویِ مقاومتِ محلی تجویز میشود.
۰۷در انزالِ رتروگرادِ مرتبط با نازایی، آلفا-آگونیست یا ایمیپرامین تجویز میشود و در عدمِ پاسخ، بیمار به روشهایِ کمکباروری ارجاع داده میشود.
۰۸در پرهاکلامپسیِ مطرح در بارداری، ارجاعِ فوری به زنان و زایمان برایِ ارزیابیِ اورژانسی لازم است.
پرچمهای قرمز بالینی
UPCR یا UACR در محدودهٔ نفروتیک، یا افتِ ناگهانیِ eGFR: نیازِ فوری به ارجاعِ نفرولوژی.
هماچوریِ گلومرولار (RBC cast یا دیسمورفیک) همراه با پروتئینوری: مطرحکنندهٔ گلومرولونفریتِ فعال.
فشارِ خونِ بالایِ مقاوم همراه با پروتئینوریِ تازه، بهخصوص در بارداری: احتمالِ پرهاکلامپسی یا اکلامپسی.
ادمِ پیشرونده، آسیت یا آنازارکا: مطرحکنندهٔ سندرمِ نفروتیک.
الیگوری یا آنوریِ حاد همراه با کفآلودی: مطرحکنندهٔ آسیبِ حادِ کلیه.
۰۱طبقِ KDIGO، پروتئینوریِ پایدار باید در دو تا سه نوبتِ جداگانه تأیید شود، چون پروتئینوریِ گذرا ناشی از تب، ورزش یا کمآبی شایع و بیخطر است.
۰۲UACR رویِ نمونهٔ اسپات، بهدلیلِ سهولت و همبستگیِ بالا با کلکسیونِ ۲۴ساعته، در گایدلاینهایِ KDIGO و NICE جایگزینِ ادرارِ ۲۴ساعته شده است.
۰۳مهارکنندهٔ ACE یا ARB در آلبومینوریِ دیابتی و غیردیابتی، مستقل از اثرِ فشارِ خون، پروگرسیونِ نفروپاتی را کند میکند و در گایدلاینِ ADA و KDIGO خطِ اول است.
۰۴پروتئینوریِ وضعیتی در نوجوانان و جوانانِ لاغر شایع و خوشخیم است و با افتراقِ نمونهٔ ایستاده از نمونهٔ اولِ صبح قابلِ تشخیص است؛ نیازی به بیوپسی ندارد.
۰۵انزالِ رتروگراد بهعنوانِ یک علتِ غیرکلیویِ کفآلودیِ ادرار در مردان شناخته میشود و در گایدلاینِ EAU، در بخشِ نازاییِ مردانه، از عللِ قابلدرمانِ کاهشِ حجمِ انزال ذکر شده است.
