یورولوژی‌کریورولوژی‌کرUROLOGYCARE.IR
یورولوژی‌کریورولوژی‌کر
خانه/پروستات/تاثیر بزرگی و جراحی پروستات بر نعوظ و انزال
تاثیر بزرگی و جراحی پروستات بر نعوظ و انزالپروستات

تاثیر بزرگی و جراحی پروستات بر نعوظ و انزال

مسیر فعال: هر دوزمان مطالعه: ۱۳ دقیقهبازبینی: متخصص اورولوژیبه‌روزرسانی: ۱۴۰۴/۰۴

در یک نگاه

  • بزرگی خوش‌خیم پروستات به‌تنهایی، حتی پیش از هر جراحی، می‌تواند نعوظ را کمی ضعیف‌تر کند.
  • در بیشتر جراحی‌های رایج پروستات، انزال دیگر از آلت بیرون نمی‌آید و به‌جای آن به مثانه برمی‌گردد؛ این حالت بی‌خطر است.
  • افت نعوظ بعد از جراحی پروستات در بیشتر مردان موقتی است و با درمان‌های ساده بهتر می‌شود.
  • قرص‌های کوچک‌کنندهٔ پروستات هم می‌توانند میل جنسی و حجم انزال را کم کنند، حتی بدون هیچ جراحی‌ای.
  • پیش از جراحی صریح دربارهٔ نگرانی‌های جنسی‌تان با پزشک حرف بزنید؛ روش‌های مختلف از این نظر با هم فرق دارند.

۰۱ بزرگی و جراحی پروستات چه تاثیری روی نعوظ و انزال دارند؟

  • ۰۱بزرگی خوش‌خیم پروستات می‌تواند با کمی افت نعوظ همراه باشد، حتی پیش از هر جراحی و بدون مصرف هیچ دارویی؛ این افت معمولاً خفیف است، نه شدید.
  • ۰۲در جراحی‌های رایج پروستات از راه مجرای ادرار، اغلب مردان دیگر بیرون‌آمدن منی از آلت را حس نمی‌کنند؛ لذت اوج رابطهٔ جنسی معمولاً از بین نمی‌رود.
  • ۰۳حجم منی ممکن است خیلی کم شود یا اصلاً دیده نشود، هرچند نعوظ کاملاً طبیعی باقی می‌ماند.
  • ۰۴بعضی مردان در چند هفتهٔ اول بعد از عمل، افت موقتی در کیفیت نعوظ‌شان حس می‌کنند که کم‌کم با بهبود ناحیهٔ عمل برطرف می‌شود.
  • ۰۵داروهایی که برای کوچک کردن پروستات یا راحت‌تر شدن ادرار تجویز می‌شوند هم می‌توانند میل جنسی، کیفیت نعوظ یا حجم انزال را کم کنند.

۰۲ چرا بزرگی و جراحی پروستات روی نعوظ و انزال تاثیر می‌گذارند؟

  • ۰۱بزرگی پروستات معمولاً از حدود پنجاه‌سالگی شروع می‌شود، دقیقاً همان سنی که سلامت عروق و اعصاب لگن هم به‌طور طبیعی افت می‌کند؛ برای همین این دو مشکل اغلب با هم دیده می‌شوند، نه اینکه بزرگ‌شدنِ خودِ پروستات مستقیماً به نعوظ آسیب بزند.
  • ۰۲پروستات درست کنار عصب‌ها و رگ‌هایی قرار دارد که نعوظ را کنترل می‌کنند؛ در بیشتر جراحی‌های بزرگی پروستات جراح کاری به این عصب‌ها ندارد، برای همین افت نعوظ در این نوع عمل‌ها کم است.
  • ۰۳در جراحی‌هایی که بافت اضافهٔ داخل پروستات برداشته می‌شود، دریچهٔ گردن مثانه هم آسیب می‌بیند. این دریچه معمولاً در لحظهٔ انزال بسته می‌شود تا منی به‌جای برگشتن به مثانه، از مجرا بیرون برود؛ وقتی آسیب ببیند، منی به‌جای بیرون‌آمدن از آلت، به داخل مثانه برمی‌گردد.
  • ۰۴داروهای شل‌کنندهٔ مثانه که برای راحت‌تر شدن ادرار تجویز می‌شوند، همین دریچه را موقتاً شل می‌کنند و انزال را کم‌حجم‌تر می‌کنند؛ این اتفاق حتی بدون هیچ جراحی‌ای هم می‌افتد.
  • ۰۵قرص‌های کوچک‌کنندهٔ پروستات با کم‌کردن هورمون مردانهٔ فعال در بافت پروستات کار می‌کنند؛ همین مکانیسم می‌تواند میل جنسی و کیفیت نعوظ را هم پایین بیاورد.
  • ۰۶استرس، ترس از عمل و نگرانی دربارهٔ عملکرد جنسی بعد از جراحی، به‌تنهایی هم می‌تواند نعوظ را موقتاً ضعیف کند؛ گاهی همین بخش روانی از بخش جسمی مهم‌تر است.

نشانه‌های خطر — فوری به پزشک مراجعه کنید

  • اگر بعد از عمل اصلاً نتوانید ادرار کنید و مثانه‌تان دردناک و پر احساس شود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • خون‌ریزی شدید ادراری همراه با لخته‌های زیاد یا گرفتگی سوند نشانهٔ اورژانسی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تب بالا، لرز شدید یا درد شدید کمر و پهلو بعد از عمل می‌تواند نشانهٔ عفونت جدی باشد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
  • نعوظ دردناکی که چند ساعت طول بکشد و قطع نشود، حتی اگر با قرص یا تزریق تقویت‌کنندهٔ نعوظ شروع شده باشد، یک اورژانس واقعی است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
  • اگر همراه با مصرف قرص‌های تقویت نعوظ درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس پیدا کردید، به‌خصوص اگر داروی قلبی حاوی نیترات مصرف می‌کنید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۳ اختلال نعوظ و انزال بعد از جراحی پروستات چطور درمان می‌شود؟

  • ۰۱اگر منی دیگر به‌صورت معمول بیرون نمی‌آید ولی لذت جنسی طبیعی است، نیازی به درمان نیست؛ فقط بدانید این تغییر معمولاً دائمی و کاملاً بی‌خطر است.
  • ۰۲برای افت نعوظ، قرص‌های تقویت‌کنندهٔ جریان خون آلت اولین گزینه‌اند و در بیشتر مردانی که پیش از عمل نعوظ خوبی داشتند مؤثرند.
  • ۰۳اگر اضطراب و نگرانی علت اصلی افت نعوظ باشد، چند جلسه مشاوره با روان‌شناس یا مشاور جنسی می‌تواند به‌اندازهٔ دارو یا حتی بیشتر از آن مؤثر باشد.
  • ۰۴اگر قرص‌ها نتیجهٔ کافی ندادند، پزشک می‌تواند تزریق داخل آلتی یا دستگاه کمکی وکیوم را پیشنهاد بدهد.
  • ۰۵اگر بعد از جراحی هنوز قصد بچه‌دار شدن دارید و انزال به داخل مثانه برمی‌گردد، متخصص ناباروری می‌تواند اسپرم را از نمونهٔ ادرارِ بعد از انزال جدا کند.
  • ۰۶اگر افت میل جنسی هم‌زمان با شروع قرص‌های کوچک‌کنندهٔ پروستات پیش آمده، با پزشک دربارهٔ تعویض یا قطع دارو حرف بزنید؛ در بیشتر موارد این اثر با قطع دارو برمی‌گردد.

۰۴ چطور از افت عملکرد جنسی بعد از جراحی پروستات پیشگیری کنیم؟

  • ۰۱پیش از عمل، صریح از جراح‌تان بپرسید احتمال قطع‌شدن انزال طبیعی در روشی که پیشنهاد می‌دهد چقدر است؛ بعضی روش‌های کم‌تهاجمی‌تر این احتمال را پایین‌تر می‌آورند.
  • ۰۲اگر حفظِ انزال طبیعی برایتان مهم است، مثلاً به‌خاطر تصمیم به بچه‌دار شدن، همین اولویت را از همان جلسهٔ اول با پزشک مطرح کنید تا روش جراحی مناسب انتخاب شود.
  • ۰۳پیش از عمل فشار خون، قند خون و چربی خون‌تان را کنترل کنید؛ عروق سالم‌تر یعنی نعوظ بعد از عمل هم بهتر برمی‌گردد.
  • ۰۴سیگار را کنار بگذارید؛ سیگار به‌تنهایی یکی از قوی‌ترین دشمن‌های نعوظ است، چه جراحی پروستات داشته باشید چه نداشته باشید.
  • ۰۵اگر هنوز قصد فرزندآوری دارید و قرار است جراحی‌ای انجام دهید که احتمال انزال به داخل مثانه را بالا می‌برد، پیش از عمل دربارهٔ ذخیرهٔ اسپرم با پزشک مشورت کنید.

۰۶ پرسش‌های پرتکرار

آیا بعد از عمل پروستات دیگر هرگز نعوظ نخواهم داشت؟
نه؛ در بیشتر جراحی‌های بزرگی پروستات عصب‌های نعوظ دست‌نخورده می‌مانند و اغلب مردانی که پیش از عمل نعوظ خوبی داشتند، بعد از دورهٔ نقاهت هم آن را حفظ می‌کنند.
چرا بعد از عمل پروستات دیگر منی بیرون نمی‌آید؟
چون در بیشتر روش‌های رایج جراحی پروستات، دریچهٔ گردن مثانه آسیب می‌بیند و دیگر خوب بسته نمی‌شود. این دریچه معمولاً در لحظهٔ انزال بسته می‌شود تا منی رو به بیرون هدایت شود؛ وقتی کار نکند، منی به‌جای بیرون‌آمدن، به داخل مثانه می‌رود و بعد بی‌خطر همراه ادرار دفع می‌شود.
آیا این تغییر در انزال به لذت جنسی من هم آسیب می‌زند؟
معمولاً نه؛ بیشتر مردان همان احساسِ اوجِ لذت جنسی را دارند، فقط دیگر منی از آلت بیرون نمی‌آید.
قرص‌های پروستات چه‌طور روی رابطهٔ جنسی من اثر می‌گذارند؟
داروهای شل‌کنندهٔ مثانه گاهی حجم انزال را کم می‌کنند و قرص‌های کوچک‌کنندهٔ پروستات می‌توانند میل جنسی و کیفیت نعوظ را هم پایین بیاورند؛ اگر این اثرات آزاردهنده شد، پزشک می‌تواند دارو را عوض کند.
چند وقت بعد از عمل پروستات رابطهٔ جنسی طبیعی می‌شود؟
بیشتر مردان چند هفته تا حدود دو ماه بعد از عمل، بعد از بهبود کامل ناحیهٔ عمل، به رابطهٔ جنسی برمی‌گردند؛ بهتر است پیش از شروع دوباره از پزشک‌تان تأیید بگیرید.
اگر بعد از جراحی پروستات همچنان قصد بچه‌دار شدن داشته باشم چه کار کنم؟
پیش از عمل با پزشک دربارهٔ این اولویت حرف بزنید؛ گزینه‌هایی مثل انتخاب روش جراحی مناسب‌تر یا ذخیرهٔ اسپرم پیش از عمل وجود دارد.

خلاصهٔ بالینی

بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) و درمان‌های دارویی یا جراحی آن طیف مشخصی از تغییرات در عملکرد جنسی ایجاد می‌کنند. شایع‌ترین یافته پس از رزکسیون یا انوکلیشن ترانس‌یورترال پروستات (TURP/HoLEP)، انزال رتروگرید ناشی از آسیب به مکانیسم گردن مثانه است؛ اختلال نعوظ مستقیم نادرتر و معمولاً چندعاملی است، چون این روش‌ها بسته‌های نوروواسکولار خارج از کپسول پروستات را درگیر نمی‌کنند. آلفا-بلوکرها و مهارکننده‌های ۵-آلفا-ردوکتاز هم مستقل از جراحی می‌توانند لیبیدو، حجم انزال و کیفیت نعوظ را تحت تأثیر قرار دهند.

۰۱ ارزیابی عملکرد جنسی پیش از درمان بزرگی پروستات (BPH)

  • ۰۱پیش از هر مداخلهٔ دارویی یا جراحی برای BPH، عملکرد جنسی پایه با ابزار استاندارد مثل IIEF-5 مستند شود تا افت پس از درمان از وضعیت زمینه‌ای قابل تفکیک باشد.
  • ۰۲شدت LUTS با IPSS ثبت شود؛ ارتباط شناخته‌شدهٔ بین شدت LUTS و ED باید در مشاورهٔ پیش از درمان لحاظ شود.
  • ۰۳فهرست کامل داروهای مصرفی بیمار از نظر اثر روی نعوظ و انزال بررسی شود، به‌خصوص آلفا-بلوکر، مهارکنندهٔ ۵-آلفا-ردوکتاز، آنتی‌هیپرتانسیو مرکزی و SSRI.
  • ۰۴ریسک‌فاکتورهای عروقی شامل دیابت، فشار خون، دیس‌لیپیدمی و مصرف سیگار ارزیابی و مستند شود؛ این‌ها پیش‌بینی‌کنندهٔ اصلی ED پس از هر مداخله‌اند، نه خودِ نوع جراحی.
  • ۰۵برای رد کردن بدخیمیِ هم‌زمان (سرطان پروستات)، PSA و معاینهٔ رکتال انجام شود؛ در PSA غیرطبیعی یا معاینهٔ مشکوک، بیوپسی پروستات مطرح می‌شود.
  • ۰۶حجم پروستات با سونوگرافی ترانس‌رکتال یا شکمی اندازه‌گیری شود تا روش جراحی متناسب با اندازهٔ غده انتخاب شود.
  • ۰۷در بیماران با تمایل به فرزندآوری، وضعیت باروری و برنامهٔ فرزندآوری پیش از انتخاب روشی با ریسک انزال رتروگرید بررسی شود.

۰۲ درمان و مدیریت اختلال نعوظ و انزال پس از جراحی پروستات طبق گایدلاین

  • ۰۱گام اول، مشاورهٔ ساختاریافتهٔ پیش از درمان: ریسک انزال رتروگرید بعد از TURP، HoLEP یا پروستاتکتومی ساده باید صریح مطرح شود چون در اغلب بیماران رخ می‌دهد؛ ریسک ED مستقل از این عارضه و معمولاً کمتر است.
  • ۰۲گام دوم، انتخاب روش بر اساس حجم پروستات و اولویت بیمار: در بیمارانی که حفظ انزال آنتروگرید اولویت‌شان است و حجم پروستات مناسب است، UroLift یا Rezum گزینهٔ اول‌اند؛ برای حجم بزرگ‌تر یا LUTS شدیدتر، TURP یا HoLEP ارجحیت دارند.
  • ۰۳گام سوم، تکنیک جراحی: در بیماران منتخب، حفظ گردن مثانه ریسک انزال رتروگرید را نسبت به تکنیک استاندارد کاهش می‌دهد، بدون آنکه آن را کاملاً حذف کند.
  • ۰۴گام چهارم، پیگیری پس از عمل: عملکرد جنسی در ویزیت‌های فالوآپ فعالانه پرسیده شود، نه فقط علائم ادراری؛ بسیاری از بیماران خودشان این موضوع را مطرح نمی‌کنند.
  • ۰۵گام پنجم، مدیریت ED باقی‌مانده یا هم‌زمان: مهارکنندهٔ PDE5 خط اول درمان است؛ مصرف هم‌زمان با نیترات منع مطلق دارد و در مصرف هم‌زمان با آلفا-بلوکر هم باید احتمال افت فشار خون را در نظر گرفت. در عدم پاسخ، تزریق داخل‌کاورنوزال یا دستگاه وکیوم مطرح می‌شود.
  • ۰۶گام ششم، مدیریت انزال رتروگرید: اطمینان‌بخشی دربارهٔ بی‌خطر بودن آن معمولاً کافی است، مگر بیمار قصد فرزندآوری فعال داشته باشد که در این حالت ارجاع به آندرولوژی برای استحصال اسپرم از نمونهٔ ادرار پس از انزال یا سایر روش‌های کمک‌باروری مطرح می‌شود.
  • ۰۷گام هفتم، مدیریت افت لیبیدو و ED ناشی از مهارکنندهٔ ۵-آلفا-ردوکتاز: قطع یا تعویض دارو با مشورت بیمار مطرح شود؛ در تداوم علائم پس از قطع، سطح تستوسترون توتال صبحگاهی بررسی شود.

پرچم‌های قرمز بالینی

  • رتانسیون حاد ادراری پس از عمل با مثانهٔ پر و دردناک، نیازمند کاتتریزاسیون فوری.
  • هماچوری شدید با لخته‌های فراوان یا افت هموگلوبین قابل‌توجه، مطرح‌کنندهٔ نیاز به ایریگیشن یا مداخلهٔ مجدد.
  • علائم سپسیس ادراری شامل تب، تاکی‌کاردی و افت فشار خون پس از دستکاری مجرا یا کاتتریزاسیون.
  • پریاپیسم فارماکولوژیک پس از تزریق داخل‌کاورنوزال یا مصرف PDE5 که بیش از چهار ساعت طول بکشد.
  • درد قفسهٔ سینه یا افت فشار خون علامت‌دار پس از مصرف هم‌زمان مهارکنندهٔ PDE5 و نیترات.

۰۳ نکات کلیدی بالینی و شواهد دربارهٔ عملکرد جنسی در بیماران BPH

  • ۰۱گایدلاین EAU دربارهٔ BPH/LUTS انزال رتروگرید را شایع‌ترین عارضهٔ جنسی TURP و HoLEP می‌داند و تأکید می‌کند این نکته باید پیش از رضایت آگاهانه به‌روشنی مطرح شود.
  • ۰۲طبق گایدلاین AUA دربارهٔ BPH، روش‌های کم‌تهاجمی مثل UroLift عملکرد انزال آنتروگرید را در مقایسه با TURP بهتر حفظ می‌کنند و برای بیمارانی که این اولویت را دارند گزینهٔ مناسبی‌اند.
  • ۰۳مهارکننده‌های ۵-آلفا-ردوکتاز در ادبیات موجود با کاهش لیبیدو، ED و حجم انزال مرتبط‌اند که در اغلب بیماران پس از قطع دارو برگشت‌پذیر است، هرچند در گروه کوچکی از بیماران تداوم علائم گزارش شده است.
  • ۰۴گایدلاین AUA دربارهٔ اختلال نعوظ، مهارکننده‌های PDE5 را خط اول درمان ED پس از جراحی خوش‌خیم پروستات معرفی می‌کند، مشروط بر نبود منع مصرف قلبی‌عروقی.
  • ۰۵ارزیابی ساختاریافتهٔ عملکرد جنسی پیش و پس از درمان BPH در گایدلاین‌های موجود توصیه شده است تا انتظار بیمار به‌درستی مدیریت شود و رضایت آگاهانهٔ واقعی حاصل شود.

منابع

  1. گایدلاین EAU دربارهٔ BPH/LUTS
  2. گایدلاین AUA دربارهٔ BPH
  3. گایدلاین AUA دربارهٔ اختلال نعوظ
  4. گایدلاین NICE دربارهٔ BPH/LUTS